Voor studenten van Sint-Eustatius (Statia) en Saba wordt de keuze om door te studeren in Nederland of de Verenigde Staten bepaald door een complexe mix van persoonlijke en praktische factoren.In deze driedelige serie onderzoekt het Caribisch Netwerk de studie-ervaringen van studenten van de kleinste BES-eilanden – Statia en Saba. Deel 2 van deze verkenning richt zich op de ervaringen van studenten die in de Verenigde Staten (VS) en Nederland studeren of hebben gestudeerd. Het is een onthullend verslag van de harde realiteit waar veel studenten mee te maken krijgen, waaronder financiële krapte, aanzienlijke taalbarrières en aanhoudende beperkingen door de moeilijke toegang tot Nederlandstalige opleidingen.
Op Statia en Saba wordt studeren in Nederland vaak aangeprezen als de betaalbare optie, een argument dat zowel bij studenten als ouders sterk aanslaat. Volgens de Sabaanse studente Alma Johnson kan de neiging om Nederland ‘als zaligmakend’ – dus, als de enige heilzame, ware oplossing – te beschouwen, een valstrik zijn voor studenten.
Johnsons vervolgstudie begon in 2022 met een semester studeren in de Verenigde Staten. Vanwege financiële inkrimping bij haar ouders besloot ze haar opleiding in Nederland voort te zetten, waar ze zich inschreef voor een Engelstalige bacheloropleiding in Early Childhood Education (Vroegschoolse Educatie).
‘Drie keer harder’
“Mijn eerste jaar was zwaar, omdat ik het gevoel had dat ik drie keer harder moest werken om bij te blijven, maar ik slaagde erin het eerste jaar af te ronden met net niet alle studiepunten die moesten worden behaald. Maar ik was niet echt tevreden met de opzet van het curriculum, het voelde erg willekeurig en niet gericht op de opleiding die ik had gekozen.”
Binnen zes maanden na de start van de opleiding ontdekte Johnson dat deze niet geaccrediteerd was. “De school zelf was geaccrediteerd, maar die opleiding niet. Daarom kreeg ik toch studiefinanciering: omdat de school geaccrediteerd is,” herinnert ze zich. Maar uiteindelijk zou ze, zelfs als ze de opleiding had afgerond, niet in aanmerking zijn gekomen voor een onderwijsbevoegdheid in Early Childhood Education.
Af- en doorstuderen, of overstappen
“De opleiding was niet geaccrediteerd door de Nederlandse overheid, dus kreeg ik te horen dat ik na mijn afstuderen een jaar of twee naar een Nederlandse universiteit zou moeten. Maar dan zou ik Nederlands moeten leren om geaccrediteerd te kunnen worden om op Nederlandse scholen les te geven. Maar als ik in het Engels les wilde geven, zou ik naar de Verenigde Staten moeten en daar een jaar of twee studeren, of misschien Engeland, wat nog duurder zou zijn.”
Ondanks de beperkingen van de opleiding besloot Johnson door te gaan naar haar tweede jaar en halverwege over te stappen naar een traject voor het voortgezet onderwijs. “Sommige van mijn studiepunten leidden tot vrijstellingen, maar ik had het gevoel dat ik niet leerde wat ik moest weten, en ik had niet de ervaring die andere studenten hadden, dus ik liep al een paar stappen achter.” Ze geeft echter aan dat de Nederlandstalige versie van de opleiding volgens wat ze van andere studenten had gehoord, beter gestructureerd leek.
VS: Prettig, praktisch – prijzig
Terugkijkend op haar tijd in de Verenigde Staten vergelijkt Johnson de twee ervaringen: “Ik merkte dat ik het zoveel beter deed in mijn ene semester in de Verenigde Staten, het was prettig, ik was helemaal niet gestrest.” Voor haar was de algehele ervaring van studeren in de Verenigde Staten uiteindelijk positiever dan haar tijd in Nederland.
“De Verenigde Staten zijn duur, dat is wel duidelijk, maar ik heb het gevoel dat er meer praktische ondersteuning is en dat ze zich inzetten om je de concepten te laten begrijpen,” zei ze. “Voor mij wordt Nederland als zaligmakend beschouwd, eigenlijk. Niemand vertelde me over de nadelen. Ik kreeg geen goed beeld van hoe het is om daar te studeren. Ik dacht dat het eenvoudig zou zijn. Ik heb een Nederlands paspoort en alles was inderdaad gemakkelijk voor mij vanwege mijn Nederlandse nationaliteit, behalve academisch: daar had ik echt moeite mee.”
‘Stormbaan met verborgen kosten’
Johnson hoopt haar studie voort te zetten, maar ditmaal in de Verenigde Staten. “Ik vond het erg fijn hoe het academische systeem daar is gestructureerd. Het is duidelijker en eenvoudiger. In Nederland had ik het gevoel dat ik op een stormbaan zat,” legt ze uit. Hoewel Nederland vaak wordt aangeprezen als de meer voordelige academische optie, benadrukt Johnson de verborgen kosten van het leven daar. “In Nederland betaal je huur en wordt bijna alles daarnaast apart in rekening gebracht. In de Verenigde Staten betaal je één bedrag en zijn de meeste dingen inbegrepen,” herinnert ze zich.
Johnsons advies aan scholen is, dat wanneer ze schoolreizen naar Nederland maken om het studentenleven te verkennen, ze verder moeten kijken dan de opwinding van het bezoek en beter de realiteit van daar studeren moeten evalueren. “Je verhuist daarheen zonder familie, ver weg in een heel andere tijdzone, en soms zonder genoeg geld. Studenten hebben geen budgetteringsvaardigheden, omdat ons niet wordt geleerd hoe we daar moeten overleven, en daardoor hebben velen van ons het moeilijk.” Ze vat drie manieren samen waarop ze studenten heeft zien falen: “Ik merkte dat veel studenten stopten en gingen werken, terug naar huis gingen, of gewoon verdwaalden.”
Genoegen nemen met mindere keus
Billy Jean Rodriguez rondde de middelbare school af op het niveau van de Caribbean Secondary Education Certificate (CSEC, Caribische Secundair Onderwijscertificaat) en voltooide vervolgens twee jaar van het Caribbean Advanced Proficiency Examination (CAPE, Caribisch Voortgezet Vaardigheidsexamen) voordat ze naar Nederland verhuisde. “Ik wilde naar Nederland om geneeskunde te studeren, maar dat lukte niet, omdat ik snel doorhad dat je voor alles in de gezondheidszorg goed Nederlands moet kennen, en mijn Nederlands was niet op het niveau dat nodig was om toegelaten te worden tot de geneeskundeopleiding of een andere Nederlandstalige opleiding.”
Uiteindelijk besloot Rodriguez een bachelor in Internationaal Recht te gaan doen. “Ik was het zat om op Saba te zijn en wilde daar gewoon weg. Dus koos ik voor rechten, waar ik letterlijk niets van afwist. Ik sprong figuurlijk pardoes in het diepe, zonder het te beseffen. Je zou kunnen zeggen dat ik genoegen heb genomen met een mindere keuze, omdat ik het echt leuker zou hebben gevonden om in de medische sector te werken,” geeft ze toe.
‘Alleen theorie, geen praktijk’
Rodriguez moet nog een jaar studeren voordat ze eindelijk naar huis kan, waar ze nu reikhalzend naar uitkijkt. Ze voelt zich echter niet zeker voor het betreden van de arbeidsmarkt met haar diploma, omdat ze vindt dat haar opleiding de nadruk legt op theorie in plaats van praktijkervaring. “Ze leren je alleen theorie. Ik heb het gevoel dat ik niet helemaal klaar ben voor de arbeidsmarkt, en daar zit ik wel mee.”
Ondanks haar zorgen is Rodriguez vastbesloten haar studie af te ronden. “Eerlijk gezegd zet ik door, omdat ik niet één van die studenten wil zijn die gewoon naar huis terugkeren en niets met hun leven doen, terwijl ze een enorme schuld hebben af te lossen. Ik wil gewoon mijn studie afmaken, al zou het me nog tien jaar kosten. Veel studenten die hier komen, veranderen meer dan eens van studie, maar elk jaar dat je wisselt, begin je helemaal opnieuw. Het eerste jaar was echt zwaar voor me en ik haalde veel vakken niet, maar ik zei tegen mezelf dat ik dit gewoon ga uitzitten, ook al is het niet wat ik in de toekomst wil doen.”
‘Zodra ze mij horen praten’
Ze uitte ook haar bezorgdheid over het niet vloeiend spreken van Nederlands en merkte op dat de meeste banen dit vereisen. Terugkijkend op haar werkervaringen buiten haar studie om, vertelde ze hoe haar beperkte beheersing van het Nederlands haar waardevolle kansen heeft gekost. “Ik heb kansen gehad op echt goede banen, maar zodra ze mijn Nederlands horen, is het van: ‘Nee, we kunnen je niet aannemen’.”
Daarnaast beschreef Rodriguez haar overgang naar Nederland als buitengewoon uitdagend. Ze maakte een complete cultuurschok mee toen ze in een studentenflat met tien andere studenten werd geplaatst en kreeg te maken met racisme op een onvoorstelbare schaal. “Ik heb het gevoel dat je niet wordt verteld over deze dingen waar je doorheen moet. Ook zeggen ze dat Nederland goedkoper is, maar dat is een leugen. Nederland is extreem duur,” is haar gevoel.
Veel ballen in de lucht houden
Na haar ervaring met zoveel andere studenten besloot Rodriguez privé te gaan huren. “Mijn kosten van levensonderhoud zijn erg hoog omdat niets is inbegrepen. Ik moet alles apart betalen: huur, water, verwarming, gas, elektriciteit, telefoon, wifi. En zelfs boodschappen zijn erg duur. Al helpen je ouders – zij worden betaald in dollars, niet in euro’s, en de omrekening maakt een groot verschil, vooral nu,” legt ze uit.
Ze had eerst een baan om de financiële last voor haar ouders te verlichten. Maar het combineren van werk met haar studie bleek extreem moeilijk, en uiteindelijk stopte ze met werken. “In de Verenigde Staten heb je het voorrecht om je alleen op school te kunnen concentreren, wat geweldig is. Hier is het veel moeilijker, je moet werken, je op je studie concentreren en je leven regelen. Je bent ver van huis, en als je hier geen familie hebt, is het nog erger,” stelt ze.
In deel 3 van deze verkenning deelt het Caribisch Netwerk de ervaringen van studenten die momenteel in de Verenigde Staten studeren en belicht het de duidelijke voordelen van studeren in de moedertaal, het Engels.
