“Breek de cirkel van geweld.” Zo begon advocaat Marga van Lieshout haar pleidooi in de zaak-Galapagos. Niet met juridische artikelen, maar met een gedicht. Ze sprak over de schok die de dood van de 15 jarige Clayshanou Domacassé bij de gemeenschap heeft veroorzaakt en over de angst, woede en onrust die sindsdien blijven bestaan.
Maar volgens Van Lieshout mag de ernst van de afloop niet automatisch bepalen hoe naar de rol van een verdachte wordt gekeken. Iedere verdachte moet afzonderlijk worden beoordeeld, zo hield de verdediging de rechtbank voor.
De drie advocaten – Edward Winkel, Selvin Larmonie en Marga van Lieshout – kwamen vanuit verschillende invalshoeken tot een vergelijkbare conclusie: het dossier is omvangrijk en het onderzoek uitgebreid, maar het Openbaar Ministerie (OM) kan niet voor iedere verdachte concreet aantonen wie wat heeft gedaan.
Het dossier telt meer dan 2.200 pagina’s en er is veertien maanden lang intensief onderzoek verricht. Tien relatief jonge verdachten staan terecht voor hun mogelijke betrokkenheid bij de gebeurtenissen van 8 juni 2025. De kern van het verweer: veel onderzoek is verricht, maar daarmee is volgens de advocaten nog niet voor iedere verdachte de individuele rol bewezen.
Een tengere jongen in een zware zaak
Voor de rechtbank staat een tengere jongen. Zestien jaar oud, maar hij staat terecht in een zaak die draait om een chaotische schietpartij en de dood van de 15-jarige Domacasse. Volgens het OM heeft J.W. het fatale schot gelost. Zelf ontkent hij dat. Aan het einde van zijn proces had hij nog één boodschap: “Ik heb Clayshanou niet gedood. Met alle respect, ik wil mijn vrijheid.” Het OM eist tegen J.W. één jaar jeugddetentie en een PIJ-maatregel van twee jaar, de maximale duur binnen het jeugdstrafrecht.
Er zijn camerabeelden, maar juist op het beslissende moment wordt het zicht geblokkeerd. Tegelijkertijd wordt vanuit verschillende posities geschoten. Volgens de verdediging kan het OM daardoor niet bewijzen dat J.W. degene was die het dodelijke schot afvuurde.
Ook bij de 19-jarige G.O. ligt de inzet hoog. Het OM eist 24 jaar gevangenisstraf voor medeplegen. Maar volgens de verdediging ontbreekt het bewijs om hem als medepleger verantwoordelijk te houden voor de dood van Domacasse.
De strafeisen van het Openbaar Ministerie lopen sterk uiteen. Het OM vraagt 6 jaar gevangenisstraf voor M.S., 14 jaar voor J.S., 16 jaar voor C.D., 18 jaar voor J.-M.W. en 18 jaar voor O.C. Voor J.V.R. wordt 36 maanden geëist, voor U.S. 30 maanden en voor Q.D.P. 36 maanden gevangenisstraf. De tenlastelegging verschilt per verdachte en loopt uiteen van openlijke geweldpleging tot vuurwapenbezit en andere geweldsfeiten.
Niet alleen de daad, maar ook de jongere erachter
Het beeld in de rechtszaal is confronterend. Tien relatief jonge verdachten staan tegenover de rechter in een zaak die het eiland diep heeft geraakt. De advocaten besteedden daarom ook aandacht aan een andere vraag: wie zijn deze jonge verdachten eigenlijk?
De verdediging schetste geen beeld van tien verdachten met dezelfde achtergrond of hetzelfde functioneren. Integendeel, bij verschillende verdachten wordt gewezen op persoonlijke kwetsbaarheden, een lichte verstandelijke ontwikkelingsstoornis of een beperkt intellectueel functioneren, beïnvloedbaarheid, problemen met emotieregulatie en opgroeien in kwetsbare omstandigheden. Volgens de verdediging doen deze omstandigheden er toe. Ze kunnen van belang zijn voor de vraag hoe een jongere heeft gefunctioneerd, welke keuzes hij heeft kunnen overzien en welke begeleiding nodig is om herhaling te voorkomen.
Bij sommige verdachten spreken gedragsdeskundigen in hun rapportages over een laag of zwakbegaafd niveau van functioneren. Ook wordt bij bepaalde jongeren gewezen op beperkte vaardigheden om problemen op te lossen, verhoogde beïnvloedbaarheid of moeite met het reguleren van emoties. De verdediging vraagt de rechtbank om die omstandigheden mee te nemen bij de beoordeling én bij de uiteindelijke straf. Daarmee ontstaat een duidelijk verschil in benadering. Waar het OM uitgaat van onvoorwaardelijke gevangenisstraffen, ziet de verdediging ruimte voor behandeling, begeleiding en ontwikkeling.
Het argument van de advocaten is simpel: een gevangenisstraf alleen lost het probleem niet op. Bij kwetsbare en beïnvloedbare jongeren kan behandeling en begeleiding volgens de verdediging meer helpen, bijvoorbeeld bij het omgaan met emoties en het opbouwen van een stabiel leven. De vraag is daarom niet alleen welke straf past, maar ook wat nodig is om te voorkomen dat deze jongeren verder afglijden en opnieuw in de problemen komen.
De anonieme getuige
Een belangrijk discussiepunt is de verklaring van de anonieme getuige X. Het OM beschouwt die als een belangrijk onderdeel van de beschuldiging. De verdediging zet vraagtekens bij de inhoud én bij de mogelijkheden om de verklaring te toetsen. Rechter Eline Groenendaal maakte tijdens de zitting duidelijk dat zelfs de officier van justitie niet weet wie de getuige is. De identiteit van X is volledig afgeschermd. Volgens advocaat Larmonie beperkt dat de mogelijkheden van de verdediging om het verleden van de getuige, diens relaties, mogelijke conflicten of belangen te onderzoeken.
‘Breek de cirkel’
Van Lieshout sprak voor haar pleidooi ook met de moeder van J.W. Volgens de advocaat is voor haar niet de straf het belangrijkste. Het belangrijkste is dat duidelijk wordt dat haar zoon Domacasse niet heeft doodgeschoten. Zolang mensen blijven geloven dat J.W. het fatale schot heeft gelost, bestaat volgens Van Lieshout het gevaar dat hij doelwit wordt van vergelding. Daarmee kan de verdenking volgens haar een nieuwe bedreiging vormen.
Haar boodschap was daarom breder dan deze strafzaak. Als de cirkel van geweld moet worden doorbroken, is meer nodig dan alleen straffen. De zaak draait daarmee uiteindelijk om twee vragen. Wat kan de rechtbank wettelijk bewezen verklaren? En wat hebben deze jonge verdachten nodig om niet opnieuw in dezelfde cirkel terecht tekomen?
De grote behandeling van de zaak-Galapagos is afgerond. Op 27 oktober volgt het oordeel. Over bewijs, schuld en straf. Maar misschien nog belangrijker: over de vraag of deze zaak eindigt met vergelding, of met een poging om de cirkel van geweld daadwerkelijk te doorbreken.
Het gedicht van advocaat Marga van Lieshout:
