Waar het Openbaar Ministerie van Aruba (OM) nog een voorwaardelijke celstraf en taakstraf eiste, heeft de rechtbank de politieagenten Righer D. en Maurice V. veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf, waarvan één jaar voorwaardelijk met een proeftijd van een jaar voor het medeplegen van doodslag op de 19-jarige Ayden Lanoy.
Volgens de rechter was het gebruik van dodelijk geweld ‘niet absoluut noodzakelijk’. De verdediging is direct na de uitspraak in hoger beroep gegaan. Tijdens de behandeling in februari had het OM een voorwaardelijke gevangenisstraf van twaalf maanden, met een proeftijd van twee jaar, en een taakstraf van 180 uur geëist. De rechtbank komt in de uitspraak tot een duidelijk zwaarder oordeel.
Volgens de rechter weegt de ernst van het handelen zwaar mee in de strafmaat. Het optreden van de agenten wordt daarbij als ‘schokkend’ omschreven. Ook de gevolgen voor de nabestaanden, de samenleving en de verdachten zelf spelen een rol.
Twintig schoten
De strafzaak, bekend als Caret, draait om het dodelijk schietincident op 9 februari 2025, waarbij Ayden Lanoy werd doodgeschoten na een politieachtervolging in de wijk Madiki Kavel. Daarbij werd twintig keer op de auto geschoten.
Volgens de rechter was er op geen enkel moment sprake van een situatie die het gebruik van dodelijk geweld rechtvaardigde. “Er was hooguit sprake van een bestuurder die voor de politie aan het vluchten was”, stelde rechter Lensink. Ook waren er geen concrete aanwijzingen dat Lanoy een wapen had.
Geen directe dreiging
Daarmee verwerpt de rechter ook het verweer van de verdediging dat sprake was van ‘putatief noodweer’. Dat betekent dat de agenten dachten dat zij zich moesten verdedigen, terwijl er volgens de rechter geen sprake was van een werkelijke dreiging. Die inschatting was niet gerechtvaardigd op basis van de feitelijke omstandigheden: “Van de verdachten mocht als politieambtenaar worden verwacht dat zij de situatie beter hadden ingeschat.”
Wanneer viel het eerste schot
De interpretatie van de camerabeelden speelde een belangrijke rol in de zaak. Daarbij stond de vraag centraal op welk moment het eerste schot werd gelost en in welke richting de auto bewoog. De verdediging voerde aan dat het eerste schot pas zichtbaar was toen de auto vooruit reed, wat volgens hen wees op een dreigende situatie.
Op vragen van het Caribisch Netwerk laten de advocaten van de agenten weten bij die lezing te blijven. Volgens Vito Carlo, advocaat van agent D., moet het handelen van de agenten worden beoordeeld in het licht van alle omstandigheden die tot het incident hebben geleid. “Je kan het niet sec zien”, zegt Carlo. Volgens Demis Illes, die agent V. verdedigt, kan niet worden uitgegaan van slechts één camerabeeld, zeker als de beelden niet synchroon lopen en onderling verschillen.
De rechtbank volgt die redenering niet en baseert zich op aanvullend onderzoek van de landsrecherche. Omdat de rookpluim van het eerste schot op de originele beelden moeilijk waarneembaar is, is gebruikgemaakt van een aanvullend proces-verbaal met kleurenfotobladen om het schietmoment nader te analyseren. Op basis daarvan concludeert de rechter dat al werd geschoten terwijl de auto nog achteruit bewoog.
Die reconstructie komt ook terug in de technische analyse van het schietincident. Volgens de rechter werd vanuit korte afstand gericht geschoten op de zijkant van het voertuig. “Deze kogel is door de auto heen gegaan en heeft de bestuurder aan de linkerzijde getroffen,” aldus de rechter, die daarmee beschrijft hoe één van de schoten Lanoy fataal raakte.
De auto van Ayden Lanoy na het schietincident in Madiki Kavel. De gele lijn geeft het traject weer van de kogel die volgens de rechter door het voertuig heen de bestuurder aan de linkerzijde trof. (Foto uit vonnis)
Tegelijkertijd maakt de rechtbank een duidelijke afweging in hoe politiegeweld moet worden beoordeeld. Agenten moeten in gevaarlijke situaties kunnen optreden en geweld kunnen gebruiken, maar juist daarom gelden strikte grenzen. Met de opgelegde straf wil de rechter het signaal afgeven dat onnodig gebruik van dodelijk politiegeweld niet wordt getolereerd.
Schadevergoeding
De rechtbank heeft de moeder een schadevergoeding van 39.170 florin toegewezen, waarvan 14.170 florin voor materiële schade en 25.000 florin aan zogenoemde schokschade. Daarnaast krijgt zij 6.000 florin aan proceskosten vergoed. De vorderingen van de vader zijn afgewezen of niet-ontvankelijk verklaard.
Na de uitspraak staan de ouders van Ayden Lanoy de pers niet te woord (Foto: Melissa Stamper)
Tijdens het uitspreken van het vonnis reageerden de ouders zichtbaar emotioneel. Buiten de rechtszaal gaven zij aan niet met de media te willen spreken. De vader liet wel kort weten ‘niet blij te zijn met de uitspraak’.
Na afloop van de uitspraak hebben de advocaten Carlo en Illes direct hoger beroep ingesteld. Zij vragen opnieuw om ‘ontslag van alle rechtsvervolging’ (OVAR) voor hun clienten. Dat betekent dat het hof in hoger beroep kan oordelen dat het feit wel is gepleegd, maar dat de verdachten daarvoor niet strafbaar zijn, bijvoorbeeld omdat sprake zou zijn van noodweer, een verweer dat in eerste aanleg werd verworpen.
Nog geen procedurele maatregelen
Korpschef Ramon Arnhem laat in reactie op vragen van het Caribisch Netwerk weten dat de betrokken agenten nog altijd geschorst zijn, waarbij een derde van hun salaris wordt ingehouden. Verdere disciplinaire of procedurele maatregelen zijn vooralsnog niet genomen.
Volgens de korpschef is formeel nog niet aan hem bevestigd dat de agenten in hoger beroep gaan, hoewel de verdediging dit na de uitspraak wel heeft aangekondigd.
