Een wet uit 1962, onduidelijkheid over vergunningen, tarieven die niet alle routes dekken en een toezichtssysteem dat nauwelijks zichtbaar is. Op Bonaire is een taximarkt ontstaan waarin de grenzen tussen regulering en zelfregulering steeds verder vervagen. Terwijl de overheid wacht, probeert de markt zichzelf te organiseren. De vraag wordt daardoor steeds urgenter: waarom grijpt de overheid niet in?
De problemen worden vooral zichtbaar wanneer cruiseschepen aanmeren. Toeristen komen aan land en zoeken vervoer, terwijl chauffeurs elkaar beconcurreren en vragen over vergunningen, tarieven en veiligheid blijven bestaan. Op dit moment gaat het probleem bovendien verder dan chauffeurs die zich mogelijk niet aan de regels houden. De fundamentele vraag is wie de regels controleert en of de regels nog wel aansluiten op de huidige markt.
TCB waarschuwt al langer
Ook Tourism Corporation Bonaire (TCB) ziet de problemen. Directeur Elesiër Angel zegt dat de organisatie de overheid meer keren heeft gewezen op de situatie. “We hebben vaak met de overheid gepraat om te kijken hoe we iets kunnen verbeteren, maar er gebeurt niets.” TCB voert regelmatig onderzoek uit onder cruisepassagiers naar hun ervaringen op Bonaire. Binnen dat onderzoek scoort het onderdeel ‘vervoer’ volgens Angel niet positief. TCB kent de signalen, maar kan zelf nauwelijks ingrijpen. “Wij hebben niet de wettelijke instrumenten om in te grijpen.” Daarmee blijft de vraag over wie wél moet ingrijpen onbeantwoord.
Commissie ligt stil
De bestuurlijke impasse wordt het duidelijkst bij de vergunningverlening. De laatste vergunning om als taxichauffeur te rijden, werd volgens de beschikbare informatie in 2017 verstrekt. Een actueel en openbaar register met vergunningaanvragen, aanvragers en genomen besluiten ontbreekt. Ook ontbreekt volgens de informatie die het Caribisch Netwerk heeft verzameld een helder schriftelijk beleid waarin staat wanneer, onder welke voorwaarden en op welke gronden een taxivergunning wordt verstrekt.
Daar komt bij dat de Commissie Openbaar Vervoer (COV), die een rol speelde bij de vergunningverlening, momenteel niet actief is. Gedeputeerde Dennis Martinus is verantwoordelijk voor vergunning en toezicht en handhaving. Hij is benoemd namens Movementu Pueblo Boneriano (MPB). Martinus zegt dat sinds 2024 wordt gewerkt aan de benoeming van nieuwe commissieleden. Een voorstel over de benoemingsprocedure ligt volgens hem sinds 2025 bij de eilandssecretaris. Ook bij de Eilandsraad ligt volgens Martinus een voorstel over de benoeming.
Foto Hubert Evertsz
Zolang die procedure niet is afgerond, kan de commissie niet aan de slag. De markt wacht dus op een commissie die zelf wacht op een benoemingsprocedure.
Onder deze bestuurlijke impasse ligt een nog fundamenteler probleem: het wettelijke kader. De taximarkt wordt gereguleerd door de Eilandsverordening van 12 februari 1962 inzake Huurautodiensten. Sindsdien is Bonaire ingrijpend veranderd. Het toerisme is gegroeid, de vraag naar vervoer is toegenomen en de manier waarop vervoer wordt aangeboden is veranderd. De regelgeving is daar volgens betrokkenen onvoldoende in meegegroeid.
Het resultaat is een grijs gebied: wie mag als taxi rijden, met welk voertuig, onder welke voorwaarden en wie controleert dat? Dat de vergunningverlening op Bonaire problematisch is, is overigens geen nieuw gegeven. De Nationale ombudsman onderzocht in 2017 meerdere klachten over taxivergunningen op Bonaire. Bijna tien jaar later zijn er opnieuw vragen over de vergunningverlening en het toezicht.
De markt regelt zichzelf
Terwijl de overheid achterblijft, probeert ondernemer Boudewijn Scholts zelf structuur aan te brengen. Zijn platform telt inmiddels twaalf aangesloten chauffeurs en heeft volgens hem in twee jaar ongeveer 16.000 ritten uitgevoerd. Scholts stelt dat er momenteel geen taxichauffeurs op Bonaire over een actuele vergunning beschikken. Volgens hem zijn oude vergunningen verlopen en nooit vernieuwd. “De gezaghebber van toen heeft de wet laten slapen.” Zijn platform probeert ondertussen zelf orde te scheppen. Niet omdat de overheid dat heeft opgelegd, maar omdat volgens Scholts de markt daarom vraagt. Dat roept een ongemakkelijke vraag op: moet een private ondernemer nu regelen wat de overheid niet geregeld krijgt?
Ook tarieven hebben gaten
De onduidelijkheid beperkt zich niet tot vergunningen. Ook de tarieven sluiten volgens Scholts niet volledig aan op de praktijk. De overheid stelt tarieven vast voor taxi’s en autobussen. De laatste berekening dateert van 14 maart 2023. Volgens Scholts worden daarin slechts ongeveer 40 tot 45 routes beschreven. Voor andere afstanden of routes is volgens hem geen vastgesteld tarief. Daarom werkt zijn platform met vaste tarieven voor hotels en een taximeter voor andere ritten.
“Ik heb de meter en de tarieven zelf geprogrammeerd en alle twaalf chauffeurs gebruiken die.” Het is een praktische oplossing, maar tegelijkertijd een symptoom van het grotere probleem. Als de overheid de markt niet voldoende reguleert, gaan marktpartijen zelf de regels invullen. En daarmee is de discussie al lang niet meer alleen een discussie over taxi’s. Het gaat over vergunningen, over veiligheid, over consumentenbescherming, over toezicht. En uiteindelijk gaat het over de vraag of de overheid nog daadwerkelijk de regie heeft over een sector die dagelijks honderden bezoekers en inwoners vervoert.
