Op 27 september is de wereld muzikaal stiller geworden. De man die wereldwijd als de ‘Koning van Calypso’ wordt beschouwd, overleed na een kort ziekbed in New York, Verenigde Staten. Voor de wereld was hij ‘Mighty Sparrow’ (‘Machtige Mus’), voor trouwe fans en intimi liefkozend ‘Birdie’ (Vogeltje’), en voor de familieleden die hem aan zijn sterfbed omringden ‘gewoon’ Slinger Francisco.
Geboren op 9 juli 1935 in Grand Roy, Grenada, en opgegroeid in Trinidad, bereikte hij de gezegende leeftijd van 91 jaar. ‘The Calypso King of the World’ laat een oeuvre achter van ruim 70 platen en cd’s, met zeker 500 liedjes die hij gedurende een carrière van meer dan zeven decennia schreef. Humorvol, scherp en doordrenkt van sociaalhistorische observaties waren toppers als ‘Jean and Dinah’, waarmee hij in 1956 doorbrak, en tientallen andere die generaties lang populair zijn gebleven.
Meertalige, internationale aandacht
Mighty Sparrow’s bereik buiten Trinidad reikte veel verder dan, bijvoorbeeld, het Caribisch-Nederlandse Aruba, Curaçao, Saba, en Sint Maarten. Hij had een bijzondere band met de hele Caribische regio, en onderhield die met liedjes voornamelijk in standaard- en Trinidadiaans Engels, maar ook met woorden en zinnetjes in het Spaans en Haïtiaans Creools – een teken van de affiniteit met zijn publiek, waar dat publiek ook was.
Maar zijn blik reikte verder dan het Caribisch gebied. Hij had ook aandacht voor Azië en voor Zuid- en Midden-Amerika: in ‘Chinese Love Affair’ (1974) verhaalt hij de ontmoeting van een voor Amerika strijdende soldaat met een jonge Chinese vrouw in Vietnam. Daarin lijkt hij zelfs een paar woorden in het Mandarijn te zingen. Venezuela dook op in ‘Más in Caracas’ (1980), Mexico in het vrolijke ‘Margarita’ (1982) en Suriname in ‘Paramaribo’ (1998), waarbij hij moeiteloos wat Sranantongo in zijn tekst vlocht. Een wereldburger in de ware zin van het woord.
‘No more Yankees in Trinidad’
Arthur Richardson (55), die als jong kind van Aruba naar Curaçao verhuisde, maar door zijn grootvader uit Sint Eustatius werd opgevoed, herinnert zich levendig de vrolijkheid die calypso bracht tijdens gezellige bijeenkomsten, een mengeling van familie en vrienden met Bovenwindse roots, en ook Curaçaoënaars: “Het was calypso van voornamelijk Mighty Sparrow dat werd afgedraaid, natuurlijk. Bovendien speelde mijn vader, Jonas Richardson, ‘pick guitar’ – gitaarspel met een plectrum – in een calypsoband in Aruba.”
Hij weet het nog als de dag van gisteren: “Wanneer mijn grootvader een feestje bouwde, moest de dj altijd eerst ‘Jean and Dinah’ afspelen. Daarna konden andere nummers en artiesten aan bod komen.”
Behalve de dansbaarheid en de speelse satire, was het kennelijk ook de thematiek van dat lied die diep raakte bij wie die bewogen periode zelf had meegemaakt: het lied beschrijft treffend dat wanneer een kwetsbare economie te veel steunt op buitenlands geld, vrouwen tot wanhopige prostitutie kunnen vervallen wanneer dat ‘snelle geld’ wegvalt. Dat was de pijnlijke ervaring van Trinidad toen Britse en Amerikaanse militairen de bases die zij aan het begin van de Tweede Wereldoorlog op het eiland hadden gebouwd en bemand, plotseling achterlieten.
Tweede van links ‘pick guitarist’ Jonas Richardson in de calypso-band ‘The Sensations’ in de tweede helft van de jaren ’70. Twee nummers van de Calypsokoning – die Aruba eens bezocht als ‘Mighty Sparrow with Byron Lee and the Dragonaires’ – die zij vaak speelden, waren ‘Mr. Walker’ en ‘Benwood Dick’.
‘Only a Fool’
“Jaren na het overlijden van mijn opa vond ik een verzamel-cd met hits van Mighty Sparrow,” vertelt de goedlachse Richardson verder. “Ik kocht het meteen en speelde het direct af zodra ik thuiskwam.”
Met een brok in zijn keel vervolgt hij: “Bij het opnieuw horen van ‘Jean and Dinah’, en met name ‘Only a Fool (Breaks His Own Heart)’, had ik het niet meer. Ik barstte in tranen uit en zat als een klein kind op de bank te huilen. Zelfs mijn vrouw Marylin – we kennen elkaar al sinds onze dertiende en veertiende – kon me niet troosten.”
Hij pauzeert even. Dan, na een diepe zucht, verschijnt de glimlach weer: “Ik hoop dat Birdie een idee had van hoe diep hij harten beroerde met zijn muziek. ’t Is geen kleinigheid.”
Hoogvlieger blijft vliegen
Eén ding staat onomstotelijk vast: de 21-jarige die door oudere calypsozangers werd geplaagd met de naam ‘Little Sparrow’ (‘Kleine Mus’) omdat hij niet stilstaand zong, maar onophoudelijk op-en-neer sprong en heen-en-weer rende op het podium, omarmde die bijnaam, waarna zijn fans het veranderden in ‘Mighty Sparrow’. Hij vloog nog 70 jaar hoog – en zal verder vliegen in de herinnering van velen.
