Soca is geëvolueerd tot een universele taal in het Caribisch gebied, waarbij elk eiland en land zijn eigen unieke geluid en culturele identiteit aan het genre geeft. Eén van de sleutelfiguren in het op de kaart zetten van het Sabaanse geluid, is de op Saba geboren muzikant Jerome Matthew, beter bekend als ‘Mister Kyat.’
In de afgelopen twee decennia heeft Matthew zich gevestigd als één van de personen op Saba en in de hele regio, die je benadert als het gaat om muziekproductie, samenwerking met lokale artiesten en het helpen vormen van het onderscheidende geluid van het eiland. De lokale overheid eerde Matthew in 2023 voor zijn consistente bijdrage aan de muziekcultuur op Saba.
Persoonlijke muziek uit geheime kluis
Terwijl Matthew algemeen wordt erkend als producent en bandlid, is hij nu klaar om zijn eigen muziek, die erg persoonlijk voor hem is, in de schijnwerpers te zetten, na jarenlang deze creaties te hebben weggestopt in zijn geheime kluis.
Het Caribisch Netwerk ontmoette Matthew in zijn moderne, professioneel ingerichte studio, een ruimte die de evoluerende en hedendaagse kant van muziekproductie op Saba weerspiegelt. Daar vertelde hij over zijn reis hoe hij één van Saba’s ‘lokale beroemdheden’ is geworden.
Jerome Matthew, beter bekend als ‘Mister Kyat’. Foto’s Hazel Durand
Matthew kreeg muziek met de paplepel ingegoten, als de zoon van de bekende bassist Roelof ‘Basses’ Matthew. Terwijl hij opgroeide, zag hij zijn vader en andere familieleden optreden en begon hij rond zijn vierde of vijfde jaar met muziekinstrumenten te experimenteren. Tegen de tijd dat hij acht tot tien jaar was, was hij serieuzer betrokken geraakt bij de muziek en begon hij zijn eigen passie en identiteit als muzikant te ontwikkelen.
Matthew voelde zich vooral aangetrokken tot ritme, beats en geluidssystemen. In plaats van een formele klassieke opleiding te krijgen, leerde hij zichzelf keyboard en synthesizer spelen.
Aangezien hij enige tijd op Sint Maarten had gewoond, keek Matthew op naar Calypso-legendes, zoals ‘The Mighty Cat’, maar hij verwierf de bijnaam ‘Mister Kyat’ vanwege zijn vermogen om vrijwel elk nummer vakkundig na te maken en in een nieuw jasje te stoppen, waarbij hij zijn eigen draai aan de muziek gaf en tegelijkertijd het originele geluid vasthield.
The Verdict Crew
In zijn eerdere jaren deelde Matthew vaak poëzie, songteksten en liedjes met zijn zus, Saskia Matthew, die hem aanmoedigde om nieuwe geluiden te verkennen en te experimenteren met verschillende genres. Die aanmoediging leidde er uiteindelijk toe dat de broer en zus rond 1999–2000 ‘The Verdict Crew’ (‘De Vonnis Ploeg’) oprichtten, wat één van de vroege hoofdstukken in Matthews muzikale reis markeerde. Samen met zijn zus voerde hij een origineel nummer ‘Rhythm Galore’ op en wonnen ze in 2000 de competitie voor het marslied voor de carnavalsoptocht.
In 2001 en 2002 reisde Matthew heen en weer naar Sint Maarten, een plek die hij als zijn tweede thuis beschouwt, waar hij samen met zijn vader werkte als assistent-producent en opnametechnicus in de studio van zijn vader. Gedurende deze tijd gebruikte hij zijn groeiende vaardigheden om schoolkoren, rapgroepen, calypsozangers en andere opkomende artiesten te helpen hun muzikale ideeën tot leven te brengen.
Nadat hij in 2003 de middelbare school had afgerond, was Matthew vastberaden om een fulltime carrière in de muziek na te streven. “Tegen die tijd had ik een heel boek vol originele liedjes en besloot ik mijn eigen studio-album op te nemen, wat ik deed met de middelen van de opnamestudio van mijn vader”, zo herinnert hij zich. Later dat jaar bracht hij zijn eerste album ‘Bust Dem’ uit, een verzameling van negen nummers die hij zo uitgebreid mogelijk promootte. Het album werd goed ontvangen door het publiek en werd een belangrijke mijlpaal in zijn muziekcarrière.
Naast het produceren van zijn eigen muziek sloot Matthew zich datzelfde jaar aan bij leden van de toenmalige ‘Destruction Band’ om wat later de gerenommeerde ‘Entye Band’ zou worden, te vormen. Zijn bands hebben altijd grotendeels bestaan uit hechte neven, nichten en vrienden, waarmee zich een sterk gevoel van familie en gemeenschap vormde rond zijn muziek. Door optredens buiten Saba en populaire nummers als ‘Sexual Motion’ en ‘Crank Dat Entyce Jam’ hielp de ‘Entye Band’ het talent, de creativiteit en de muzikale energie te tonen die afkomstig zijn van het kleine Caribische eiland Saba.
Wat in petto is voor ‘Mister Kyat’
Matthew deelde mee dat hij verschillende niet-uitgebrachte nummers heeft, dus zou hij graag regelmatiger willen worden met het uitbrengen van zijn muziek. Hij krijgt sommige ideeën midden in de nacht, wat hem dwingt op te staan om songteksten, melodieën of ritmes op te schrijven voordat de inspiratie vervaagt.
Een luisteraar kan nummers verwachten die putten uit zijn relaties, persoonlijke ervaringen, emoties en zijn omgeving. Hij geeft toe dat hij verlegen is voor de aandacht en identiteit die gepaard gaan met ‘populair’ zijn, maar dat hij wil dat mensen zijn muziek horen. Enkele van Matthews bekende knallers zijn ‘Tell me (I want to know)’, ‘Long Time’ en ‘Ode 2 Carnival’, met de medewerking van ‘Lady Shorteh’ uit Sint Eustatius.
Matthew heeft zich altijd meer op zijn gemak gevoeld achter het keyboard en in de rol van producent. Zijn werk omvatte het produceren voor carnavalsartiesten, kerken, gemeenschapsgroepen en artiesten zowel op als buiten het eiland. Terugkijkend op de tijd en moeite die hij heeft gestoken in het helpen van muzikanten om hun ideeën te realiseren, vindt hij muziek meer een passie dan simpelweg een bron van inkomen.
Hij legt uit dat de hoeveelheid tijd, creativiteit en moeite die nodig is om muziek te produceren niet altijd wordt weerspiegeld in de vergoeding, maar hij gaat ermee door, omdat het creëren van muziek hem persoonlijk voldoening schenkt. Hij heeft een vaste baan bij de overheid, kinderen en andere verantwoordelijkheden, maar hij gaat de uitdaging aan en blijft een balans vinden tussen zijn verplichtingen en zijn passie voor muziek. “Mijn motto in het leven, zelfs buiten de muziek om, is dat je moet doorzetten.”
Jong muzikaal talent aanmoedigen
Ondanks Saba’s kleine omvang gelooft hij dat het eiland een significant muzikaal potentieel heeft. Matthew zegt dat hij een verantwoordelijkheid voelt om te laten zien wat het eiland muzikaal kan produceren. Hij moedigt jongere muzikanten en producenten actief aan, omdat hij hen belangrijk acht voor de toekomst van Saba’s muziekscene.
Hij heeft vele jongeren, waaronder zijn eigen zoon, aangemoedigd om hun muzikale vaardigheden te ontwikkelen, wat helpt om Saba’s muziek in omloop te houden, zelfs nadat gevestigde figuren uiteindelijk van het toneel verdwijnen. Hij dacht terug aan de tijden waarin muziek meer verspreid was over het eiland, met talrijke bands, calypsoartiesten, steelbands, drumgroepen en kerkmuzikanten.
Matthew vindt dat de overheid een rol kan spelen bij het creëren van een langetermijnstrategie voor muzikale ontwikkeling op Saba, die financiering, jeugdontwikkeling, training, culturele uitwisseling, infrastructuur, toerismepromotie en netwerkmogelijkheden combineert, zodat lokaal talent kan groeien en Saba internationaal kan vertegenwoordigen. Hij moedigt aan om lokale muziek en artiesten te promoten bij de marketing van Saba.
Matthew meent dat het bieden van structurele ondersteuning aan lokale artiesten, muzikanten, producenten en andere creatievelingen gunstiger zou zijn, in plaats van het aanbieden van incidentele of eenmalige financiering. Individuele artiesten moeten momenteel hun eigen geld investeren in studio’s, apparatuur, huur, elektriciteit, internet, onderhoud en andere kosten. Hij denkt dat overheidssteun zou kunnen helpen bij het opzetten of in stand houden van een lokale opname-/creatieve studio die artiesten zouden kunnen gebruiken.
Saba heeft momenteel geen muziekschool, al is muziek een belangrijk onderdeel van de cultuur van het eiland. Matthew suggereert dat de overheid muziek-, zang-, productie- en andere creatieve workshops organiseert, lokaal of in samenwerking met naburige eilanden. Volgens hem zou Saba, als onderdeel van het Caribisch deel van het koninkrijk, best meer gebruik kunnen maken van de culturele en muzikale kansen in Nederland.
