De discussie over toerisme op Aruba wordt vaak teruggebracht tot de slogan ‘No More Hotels’. Maar tegenwoordig gaat het debat over veel meer dan alleen nieuwe hotelkamers. In deze vierdelige onderzoeksserie onderzoekt het Caribisch Netwerk hoe Aruba uitgroeide tot één van de meest toeristische bestemmingen van het Caribisch gebied, welke economische afhankelijkheid daardoor is ontstaan, welke maatschappelijke gevolgen inmiddels zichtbaar worden en welke keuzes de komende jaren op tafel liggen.
Deel 2: Het succes van paradijs
Veertig jaar nadat Aruba toerisme tot economische pijler maakte, behoort het eiland tot de meest toerisme-afhankelijke economieën ter wereld. Hoe kwetsbaar die afhankelijkheid is, werd tijdens de Coronapandemie zichtbaar. Toen de grenzen sloten en het toerisme vrijwel stilviel, werd de Arubaanse economie hard geraakt.
Maar hoe groot is die afhankelijkheid inmiddels? In 2025 ontving Aruba ruim 1,5 miljoen verblijfstoeristen. Daarnaast meerden dat jaar 970.803 cruisepassagiers aan in de haven van Oranjestad. Samen ging het om bijna 2,5 miljoen toeristische bezoeken. Die bezoekers brachten ook miljarden aan bestedingen met zich mee.
De actuele bezoekerscijfers laten zien hoe groot het toerisme inmiddels is. Maar om te bepalen wat dat economisch voor Aruba betekent, zijn meer cijfers nodig. Voor deze analyse nemen we 2023 als voorbeeld, omdat voor dat jaar de meest complete en onderling vergelijkbare gegevens beschikbaar zijn. Verblijfstoeristen gaven dat jaar naar schatting 4,7 miljard florin uit op Aruba.
De Aruba Tourism Authority (ATA) noemt deze ontvangsten de belangrijkste indicator voor de economische prestaties van de sector, omdat zij laten zien hoeveel geld verblijfstoeristen gezamenlijk op het eiland besteden. Maar dat bedrag betekent niet dat Aruba ook daadwerkelijk 4,7 miljard florin verdient.
Een deel van dat geld verdwijnt weer uit de economie, doordat hotels, restaurants en andere bedrijven producten en diensten uit het buitenland inkopen of winsten en betalingen naar buitenlandse ondernemingen overmaken. Om te begrijpen wat toerisme daadwerkelijk aan de Arubaanse economie toevoegt, is daarom meer nodig dan alleen bezoekersuitgaven.
Welcome Plaza bij de cruiseterminal in Oranjestad (Melissa Stamper)
Daarvoor gebruikt het CBS van Aruba onder meer de Tourism Satellite Account (TSA), die de directe bijdrage van toerisme aan de economie berekent. Voor 2023 komt die bijdrage uit op ongeveer 1,63 miljard florin, oftewel 24,3 procent van het bruto binnenlands product.
De TSA beperkt zich daarbij niet tot hotels en restaurants. Ook uitgaven aan onder meer vervoer, recreatie, detailhandel en andere toeristische diensten worden meegenomen, voor zover die direct samenhangen met het verblijf van bezoekers. Daarmee geeft de TSA een breder beeld van de directe economische bijdrage van toerisme dan alleen de omzet van de hotelsector.
Hoe dat in de praktijk werkt, is zichtbaar bij de accommodatie- en horecasector. Deze sector produceerde in 2023 voor ruim 3,25 miljard florin aan goederen en diensten. Na aftrek van de goederen en diensten die daarvoor nodig waren, bleef ongeveer 1,28 miljard florin aan bruto toegevoegde waarde over.
Het economische belang van toerisme is ook terug te zien op de arbeidsmarkt. In 2023 telde Aruba volgens het arbeidsonderzoek van CBS 54.523 werkenden. Hotels en restaurants vormden de meest voorkomende bedrijfstak: omgerekend werkte ruim een op de vijf werkenden in deze sector.
Restaurant Smokey Joe’s bij Palm Beach (Melissa Stamper)
Ook de regering profiteert
De economische groei is ook terug te zien in de overheidsfinanciën. De Centrale Bank van Aruba en het College Aruba Financieel Toezicht (CAft) constateren dat de sterke prestaties van de toeristische sector hebben bijgedragen aan hogere belastinginkomsten en een verbetering van de begrotingspositie. Daarnaast levert toerisme de overheid rechtstreeks inkomsten op via verschillende heffingen. Volgens een overzicht van de Raad van Advies werd in 2023 onder meer 64,6 miljoen florin aan toeristenheffing en 14,4 miljoen florin aan milieubelasting voor hotels geïnd. Sinds 2023 wordt de toeristenheffing rechtstreeks verdeeld tussen het land, de Aruba Tourism Authority (ATA) en het Tourism Product Enhancement Fund (TPEF).
| Toerisme gerelateerde heffing (2023) | Opbrengst in florin |
| Toeristenheffing | 64,6 miljoen |
| Toeristenheffing TPEF | 3,7 miljoen |
| Tourism Levy ATA | 101,9 miljoen |
| Travel Promotion Levy ATA | 21,8 miljoen |
| Milieubelasting hotels | 14,4 miljoen |
Bron: Raad van Advies Aruba. Niet al deze inkomsten komen bij de regering terecht. Een deel van de heffingen is bestemd voor de ATA en het Tourism Product Enhancement Fund (TPEF).
Tegenover die inkomsten staan ook fiscale regelingen voor de sector. Zo geldt voor de verhuur van hotelkamers en andere toeristische accommodaties een vrijstelling van de algemene omzetbelasting (BBO/BAZV/BAVP), voor zover daarover toeristenheffing wordt betaald. Dat blijkt uit informatie van de Belastingdienst Aruba (DIMP). De vrijstelling geldt niet voor andere hotelactiviteiten, zoals restaurants, bars of spa’s, daarover is wel omzetbelasting verschuldigd. Hoeveel belastinginkomsten de overheid hierdoor misloopt of hoeveel voordeel de sector hierdoor jaarlijks heeft, blijkt niet uit openbare cijfers.
Niet alle inkomsten blijven op Aruba
Toch blijft niet al het geld dat toeristen uitgeven op Aruba. De Centrale Bank van Aruba (CBA) wijst erop dat de groei van het toerisme ook gepaard gaat met hogere importen en uitgaande inkomensstromen naar het buitenland. Hoe groot het aandeel van bijvoorbeeld dividenduitkeringen van buitenlandse hotelketens is, blijkt niet uit de beschikbare cijfers. De importafhankelijkheid is wel duidelijk zichtbaar: in 2023 importeerde Aruba, exclusief ruwe olie, voor ruim 2,76 miljard florin aan goederen. Daarvan bestond ruim 680 miljoen florin uit voedingsmiddelen.
Ook op de betalingsbalans zijn uitgaande inkomensstromen zichtbaar. In 2024 bedroeg het tekort op de post ‘primary income’, waaronder onder meer rente- en dividendbetalingen vallen, ruim 405 miljoen florin. De CBA specificeert niet welk deel daarvan samenhangt met de toeristische sector.
Doorgroeien in 2025 en 2026
De meest recente cijfers laten zien dat de groei van de toeristische sector zich heeft voortgezet. In 2025 ontving Aruba ruim 1,5 miljoen verblijfstoeristen, goed voor ruim 5,55 miljard florin aan tourism credits. Die inkomsten lagen 6,5 procent hoger dan het jaar ervoor. Maar de gemiddelde dagelijkse besteding per toerist steeg beperkt, van ongeveer 532 naar 539 florin.
De toeristische inkomsten stegen daarmee vrijwel in hetzelfde tempo als het aantal verblijfstoeristen. Met andere woorden: de toeristische inkomsten groeien vooral doordat meer mensen Aruba bezoeken, niet doordat de gemiddelde toerist veel meer uitgeeft.
Aankomsthal luchthaven Reina Beatrix in 2026 (Melissa Stamper)
Ook in 2026 zet die groei door. In de eerste helft van het jaar ontving Aruba 845.501 verblijfstoeristen en 551.168 cruisepassagiers. Samen verwelkomde het eiland daarmee bijna 1,4 miljoen bezoekers in slechts zes maanden. Het aantal overnachtingen van verblijfstoeristen groeide in dezelfde periode met 11,2 procent tot ruim 5,7 miljoen.
De cijfers laten zien dat het toerisme economisch blijft groeien. Maar die groei roept ook nieuwe vragen op. Een steeds groter deel van de bezoekers verblijft buiten de traditionele hotelsector. Wat dat betekent voor de woningmarkt, de leefomgeving en de beschikbare ruimte op Aruba, staat centraal in het volgende deel van deze serie.
Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
