De bestuurlijke crisis op Bonaire is nog steeds niet opgelost. Nadat Union Patriótiko Boneriano (UPB) de steun aan coalitiepartner Movementu di Pueblo Boneriano (MPB) heeft ingetrokken, is opnieuw grote onzekerheid ontstaan over de toekomst van de coalitie. Achter de schermen wordt gezocht naar een uitweg, terwijl ook het koninkrijk de ontwikkelingen nauwlettend volgt. Plaatsvervangend rijksvertegenwoordiger Jan Helmond heeft inmiddels contact gehad met zowel gezaghebber John Soliano als het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) over de ontstane situatie.
Helmond benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor het oplossen van de crisis in eerste instantie bij de Bonairiaanse politiek ligt. Tegelijkertijd maakt hij duidelijk dat de huidige situatie zorgen baart. “Ik hoop dat de partijen snel met elkaar een passende oplossing vinden, want de gemeenschap verdient beter,” aldus Helmond. Met die boodschap legt de vertegenwoordiger van het koninkrijk de bal nadrukkelijk bij de politieke partijen. Zij moeten volgens hem zelf uit de impasse zien te komen en opnieuw zorgen voor een stabiele bestuurlijke situatie.
Bestuurscollege werkt door
Ondanks de politieke onzekerheid wil MPB benadrukken dat het Bestuurscollege blijft functioneren. Volgens de partij gaat het dagelijkse bestuurlijke werk gewoon door en probeert het Bestuurscollege de verantwoordelijkheid voor het bestuur van Bonaire te blijven dragen. De partij wil daarmee duidelijk maken dat er een onderscheid bestaat tussen de politieke crisis binnen de coalitie en het dagelijkse functioneren van het bestuur. Volgens MPB blijft het Bestuurscollege werken, zolang er geen andere politieke situatie is ontstaan die het functioneren onmogelijk maakt. Tegelijkertijd blijft de vraag hoe lang een Bestuurscollege effectief kan blijven functioneren, wanneer een belangrijke coalitiepartner het vertrouwen heeft opgezegd.
Gebrek aan openheid verdiept de crisis
De crisis ontstond nadat UPB haar vertrouwen in MPB als coalitiepartner opzegde. Daarmee kwam de coalitie, die nog maar kort daarvoor weer compleet leek, opnieuw onder zware druk te staan. De huidige situatie is inmiddels de vierde ernstige coalitiecrisis binnen één regeerperiode. Dat roept steeds nadrukkelijker vragen op over de bestuurlijke stabiliteit van Bonaire. Volgens MPB lag een belangrijk deel van de spanning juist in de manier waarop UPB binnen de coalitie haar eigen partijbelangen probeerde te behartigen. Een belangrijk twistpunt is de installatie van de Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling en Grondzaken (CROG). UPB stelt dat MPB onvoldoende heeft afgestemd over de commissie. Volgens de partij kan de mogelijkheid om externe deskundigen in te huren en daarvoor relatief hoge vergoedingen te betalen, leiden tot ongewenste constructies.
MPB verwerpt die kritiek en stelt dat UPB wel degelijk op de hoogte was van de plannen. Ook voormalig gedeputeerde Joselito Statia heeft zich inmiddels publiekelijk uitgesproken over de kwestie. Statia stelt dat de installatie van CROG volledig correct en binnen de wettelijke bevoegdheden van het Bestuurscollege heeft plaatsgevonden. Volgens hem moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen politieke besluitvorming en de dagelijkse bestuurlijke uitvoering. Ook bestrijdt Statia de suggestie dat CROG automatisch zou leiden tot een groot aantal lucratieve opdrachten voor externe personen.
Wat gaat UPB doen?
Voorlopig is vooral onduidelijk welke politieke stap UPB nu zal zetten. UPB-fractieleider Benito Dirksz heeft aangekondigd met de gezaghebber te zullen spreken over de situatie. Over de inhoud of uitkomst van dat gesprek heeft UPB tot nu toe weinig naar buiten gebracht. Een belangrijke vraag is of UPB op zoek gaat naar een nieuwe coalitiepartner of alsnog probeert een oplossing met MPB te vinden. Voor MPB ligt de bal voorlopig bij UPB. De partij wil vooral weten wat haar voormalige coalitiepartner van plan is.
Een cruciale positie wordt mogelijk ingenomen door onafhankelijk eilandsraadlid Salma Serberie. Zij heeft zich nog niet publiekelijk achter UPB of MPB geschaard. Serberie liet weten dat zij niet op Bonaire was toen de crisis uitbrak. Zij wil eerst met beide partijen spreken voordat zij haar definitieve positie bepaalt. Daarmee kan haar keuze belangrijk worden voor de vraag of er een nieuwe meerderheid kan worden gevormd.
Den Haag kijkt mee
De betrokkenheid van Helmond en het contact met BZK laten zien dat de ontwikkelingen op Bonaire niet onopgemerkt blijven in Den Haag. Vooralsnog ligt de verantwoordelijkheid duidelijk bij de Bonairiaanse politiek. De boodschap van Helmond is daarom vooral een oproep aan de partijen om hun verantwoordelijkheid te nemen en snel tot een oplossing te komen. Tegelijkertijd proberen UPB en MPB te voorkomen dat het beeld ontstaat dat Bonaire door de politieke crisis bestuurlijk volledig is stilgevallen. De partijen benadrukken dat het Bestuurscollege blijft werken en dat de dagelijkse werkzaamheden doorgaan.
Dat onderscheid is belangrijk. Een coalitie kan politiek onder druk staan, terwijl het Bestuurscollege operationeel blijft functioneren. Maar de vraag is hoe duurzaam die situatie is wanneer de politieke basis onder het bestuur steeds verder wordt aangetast. De huidige crisis is daarmee meer dan een conflict tussen twee politieke partijen. Het is inmiddels een test voor de bestuurlijke stabiliteit van Bonaire.
Nog maar enkele maanden geleden werd een nieuw Bestuurscollege gevormd met de belofte om rust en bestuurlijke continuïteit te brengen. Nu staat diezelfde politieke samenwerking opnieuw op springen. De komende dagen en weken worden daarom cruciaal. Kunnen UPB en MPB nog een manier vinden om samen verder te gaan? Of moet er binnen de Eilandsraad een nieuwe politieke combinatie worden gezocht? Voor MPB is in ieder geval duidelijk dat het werk moet doorgaan. Voor UPB is het vertrouwen weg. En voor Helmond is de boodschap helder: de politieke leiders moeten snel met een oplossing komen.
