De beroepsvisserij op Aruba is vrijwel uitgestorven. Vissers hebben last van overbevissing, klimaatverandering en toenemende gevaren op zee. Veel ‘catch of the day’ op de menukaarten van de vele Arubaanse restaurants is geen dagverse vis meer. Clifford Rosa: “Onze kennis van beroepsvisserij sterft uit.”
Het aantal traditionele beroepsvissers daalt. Intussen is de Arubaanse overheid gestart met actieve steun voor vissers. Of de hulp ook op tijd komt is maar de vraag. Clifford Rosa (54) is al zestien jaar voorzitter van Stichting Rancho, genoemd naar een oude wijk van Oranjestad. “Onze heritage op het gebied van de visserij is niet ontwikkeld, de kennis sterft uit.”
Clifford Rosa: “Meer aandacht nodig voor het materiële en immateriële erfgoed, ook van de visserij.” Foto’s Marius Bremmer
Rosa: “In onze bario woonden altijd veel vissers. We hebben als wijk een eigen kleine werf naast de boulevard, voor onze eigen bootjes.” Vroeger was daar de Schoenerhaven en werd vis verkocht in de markthallen. “Maar die zijn allebei weg”, verzucht Rosa. Verdwijnende visserij gaat hem aan het hart: “Een onderzoek van de Directie Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) wees in 2015 uit dat nog maar zes procent van de vissers op Aruba dit puur beroepsmatig doet.”
Weinig vissers blijven nog een nacht vissend weg. “Bij onze Waf’i Rancho is er dat nog maar één. Laatst overleed Carlos ‘Bolly’ Quandt, hij droeg zijn kennis helaas nooit over.” Tegenwoordig wordt er nog veel op traditionele wijze gevist aan de westkant van het eiland, daar zie je nog werfjes met kleine boten. Sportvissers met moderne jachten vertrekken vanuit Varadero, de Aruba Yacht Club of waf ‘chicito’, de kleine haven, in Playa.
Rancho di Nel ligt aan de westkant van het eiland, bij de nieuwe haven van Barcadera.
Aan de boulevard van Oranjestad is een speciale werf voor de bewoners van de wijk Rancho.
‘Catch of the Day’ is lang niet altijd meer een dagverse vis.
Visstand gaat achteruit
Ook de vangsten gaan achteruit. Volgens ecoloog Oriana Wouters komt dit onder meer door klimaatverandering. In het Antilliaans Dagblad schreef ze onlangs: “Klimaatbestendigheid gaat ook over de zee, over de visstand, over de riffen en over de kennis van visserij. Arubaanse vissers merken het al jaren: er is minder vis.” Recente cijfers zijn er niet, alleen van de periode 2002 en 2012. Ze zegt: “De stand van de wahoo (een snelle roofvis) ging toen fors achteruit, de stand van de snapper halveerde zelfs.”
Wouters slaat alarm: “Er verschijnt rapport op rapport, maar het verleden leert dat er niets mee gebeurt.” Een andere oorzaak is volgens haar de overbevissing. Een rapport van de VN uit 2014 wijt dit voor een deel aan illegale visserij in de wateren van Aruba. “Nieuwe cijfers zijn er niet en dat zegt op zich al genoeg.” Clifford Rosa legt uit: “Mensen kunnen met toeristen veel meer verdienen, dan gaan ze op tonijn, marlijn en picuda vissen.”
Het zit hem hoog: “Vroeger werd ’s morgens verse vis op de kade in Playa verkocht, nu is de vangst al verhandeld voor het schip weer terug is in de haven voor ‘catch of the day’ in alleen de duurste restaurants.”
Onveiligheid op zee
In juli 2025 verdwenen vier opvarenden van de sportvisboot Energy. Dit leidde tot de grootste zoekactie ooit. Zelfs de Nederlandse marine, de kustwacht en internationale autoriteiten werden ingezet. Op social media en in kerkdiensten werd voor de mannen gebeden. Van hen is helaas nooit meer iets vernomen.
De vier op zee vermiste Arubaanse vissers.
Clifford Rosa, ooit opgeleid tot schipper-machinist aan het Eemsmondcollege in de Noord-Groningse stad Delfzijl, kent de gevaren van de zee. Hij voer beroepsmatig als stuurman-machinist tussen de eilanden. Verder is hij al een kwart eeuw vrijwilliger bij de Arubaanse Search & Rescue, de reddingmaatschappij, nu als eerste kapitein. “De zee is onvoorspelbaar, triest om vier van die jongens te zien verdwijnen.”
Intussen heeft de Arubaanse regering de Nederlandse Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) gevraagd onderzoek te doen naar de veiligheid van vissers. Rosa: “Veertig jaar Status Aparte heeft voor de vissers op het gebied van veiligheid geen ontwikkeling gebracht.” Door de actualiteit gedreven bood de kustwacht van het koninkrijk en de Directie Scheepvaart van het land Aruba de Arubaanse vissers recent een extra training aan op het gebied van maritieme veiligheid.
Overheid zet steun in
De Arubaanse minister van Toerisme, Transport en Arbeid Wendrick Cicilia (AVP) hield eerder dit jaar een bijeenkomst met de vissersgemeenschap over de spanningen tussen de VS en Venezuela. Het land wil niet dat toeristen wat overkomt. Hij riep de vissers op om dichter bij de kust te blijven. Ook benadrukte hij het belang van goede radiocommunicatie, ook in verband met internationale piraterij en illegale visvangst van buitenlandse schepen. Vissers hebben soms alleen een oude Nokiatelefoon.
Traditionele vissers trekken met klein bootjes de gevaarlijke zee op.
Vissers nemen toeristen soms met grote jachten de zee op voor sportvisserij.
Verder zegde de minister toe om vanuit de begroting van toerisme te komen met zogeheten Fish Aggregating Devices (FAD’s), die de visvangst vergemakkelijken en vergroten. Dit apparaat ondersteunt vooral de niet-traditionele vissers met moderne motorjachten en draagt bij aan duurzamere visserij. Een FAD, een soort boei, trekt vissen aan zoals tonijn en mahi mahi (goudmakreel). Deze vis verzamelt zich instinctief onder drijvende voorwerpen. “Alleen door samenwerking, training en verantwoord handelen kan de sector worden versterkt”, aldus minister Cicilia.
Tot slot, heeft Rosa nog een meer algemene maritieme boodschap: “Er moeten meer lokale jongeren op de vaart. Met meer maritieme kennis kun je meer voor ons land betekenen. Ik ben blij dat ik ooit met dat boemeltreintje naar de zeevaartschool in Delfzijl ben gegaan, heel ver weg, ‘tras di lomba di Dios’…”
