Staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties, Slagvaardige Overheid, VVD) heeft twee maanden na zijn aantreden een duidelijk prioriteitenlijstje bekend gemaakt. Van der Burg (60) legt dat uit in een beleidsbrief over Koninkrijksrelaties: ‘De zes Caribische eilanden staan voor urgente opgaven om de economische groei en brede welvaart voor de toekomst veilig te stellen. Om de bestaanszekerheid te verbeteren, de economie te laten groeien en de positie van de eilanden in de regio te versterken, gaat het kabinet daarom aan de slag met drie prioriteiten.’
Prioriteit 1: Bouwen aan een slagvaardig en resultaatgericht bestuur
Samen met Bonaire, Sint Eustatius en Saba zet dit kabinet in op het versterken van het openbaar bestuur: een slagvaardige en integere overheid en duidelijke wettelijke kaders. Er wordt voortgebouwd op de acties die zijn gestart met de Agenda Goed Bestuur Caribisch Nederland, de herziening van de wetten WolBES en FinBES en de Wet verhoging eilandsraden. Om zorgwekkende situaties, zoals bij Selibon, te helpen voorkomen, versterkt het kabinet de uitvoerings- en bestuurskracht. Het kabinet gaat door met de aanpak van integriteitsschendingen, want een integer en sterk bestuur is de basis voor vertrouwen in de overheid. Zo nemen Bonaire, Sint Eustatius en Saba vanaf dit jaar deel aan de Monitor Integriteit en Veiligheid. De publieke dienstverlening in Caribisch Nederland wordt ook verder verbeterd. Het doel is om deze op een gelijkwaardig niveau te brengen met Europees Nederland – online, telefonisch en aan de balie.
Prioriteit 2: Versterken van sociale en economische veerkracht en duurzame ontwikkeling
Het kabinet ondersteunt de economische ontwikkeling en de zelfredzaamheid van de eilanden. Daarom wordt het Economisch Groeiplatform Carib opgericht om innovatie, ondernemers en kapitaal op de zes eilanden en in de regio beter met elkaar te verbinden. Daarnaast wordt de nieuw op te richten Nationale Investeringsinstelling opengesteld voor het Caribisch deel van het koninkrijk. Dit gebeurt in samenwerking met de Nederlandse ministeries van Buitenlandse Zaken, Economische Zaken en Financiën. Ook komt er een fonds waarmee ondernemers als boeren en vissers toegang krijgen tot financiering om bijvoorbeeld hun bedrijf uit te breiden. Om armoede op Bonaire, Sint Eustatius en Saba steviger aan te pakken, stelt het kabinet per 2027 structureel €30 miljoen beschikbaar. Dit geld is bedoeld voor maatregelen die bijdragen aan een leefbaar bestaansminimum en het verlagen van de kosten voor levensonderhoud.
Prioriteit 3: Effectieve samenwerking binnen het koninkrijk
Als het aan het kabinet ligt, komt er een Koninkrijksconferentie om kansen voor samenwerking met Aruba, Curaçao en Sint Maarten beter te benutten en structureel te versterken. Dit moet een terugkerend gesprek worden tussen de vier regeringen in het koninkrijk. Hierin zullen relevante ontwikkelingen, vraagstukken en kansen voor samenwerking binnen het koninkrijk worden besproken. Zo kunnen bijvoorbeeld geopolitieke ontwikkelingen nieuwe kansen bieden voor regionale samenwerkingen, met name op terreinen als energie, handel en logistiek. Het kabinet werkt de komende periode deze prioriteiten verder uit samen met de landen, aldus Van der Burg.
Van der Burg op bezoek in Statia met gezaghebber Alida Francis (tweede van links)
Agenda opgesteld door Caribisch Netwerk
Van der Burg trad aan op 23 februari als staatssecretaris. Kort na zijn aantreden gaf het Caribisch Netwerk (op 28 februari) een prioriteitenlijst aan. Daarin werd ook benadrukt dat werken aan een slagvaardig bestuur noodzaak is. Zo schreef Nathaly Evertsz over Bonaire: “Er is een lokale overheid, maar de lokale bestuurders ervaren dat de beslissingsruimte klein is.”
Ook de tweede prioriteit (Versterken van sociale en economische veerkracht en duurzame ontwikkeling) werd in de agenda van het Caribisch Netwerk aangehaald. Oscar van Dam schreef over de prioriteiten van Curaçao: ‘Er moet meer aandacht uitgaan naar natuurbeheer, voedselzekerheid en duurzame ontwikkeling. Terwijl het regeerprogramma van Curaçao de titel heeft: ‘Beleidskeuzes voor een veerkrachtig, stabiel en volwaardig Curaçao’.
De derde prioriteit ‘Effectieve samenwerking binnen het Koninkrijk’ is vooral een stokpaardje van Van der Burg. Tijdens de persconferentie die Van der Burg op 16 april op Curaçao hield tijdens zijn kennismakingsbezoek aan alle zes eilanden benoemde hij het belang daarvan meermalig. Andere punten die hij daarbij noemde, waren het belang van de verdere ontwikkeling van landbouw op de eilanden, veiligheid en bestuurlijke kracht.
Optimistisch
Van der Burg toonde zich erg optimistisch bij zijn kennismakingsbezoek. Hij is de vijfde staatssecretaris met dit dossier in de afgelopen tien jaar, na Raymond Knops (CDA, 2017-2022), Alexandra van Huffelen (D66, 2022-2024), Zsolt Szabó (PVV, 2024-2025) en Eddie van Marum (BBB, 2025-2026). Hij wil zijn periode gebruiken om daadwerkelijk positieve veranderingen door te voeren. En combineert daarbij zijn beide portefeuilles. “Ik wil niet arrogant klinken maar slagvaardige overheid is mij op het lijf geschreven”. Hij kan zich ergeren aan trage processen en wil voortmaken met een overheid die er is voor de burgers, ook op de eilanden.
In de beleidsbrief schrijft hij: “Inwoners en ondernemers moeten kunnen rekenen op een overheid die resultaten boekt en concrete stappen zet die merkbaar zijn in hun dagelijks leven. Dit is het startpunt dat richting geeft aan de uitvoering van het regeerakkoord voor het Caribisch deel van het koninkrijk. Vanuit Den Haag zetten we ons gezamenlijk met de landen en eilanden in om tot zichtbare resultaten te komen voor bewoners. Nieuw beleid in Europees Nederland wordt in de basis ingevoerd op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, tenzij er zwaarwegende redenen zijn dit niet te doen. Zo zorgen we er gezamenlijk voor dat we binnen het koninkrijk vooruitgaan.”
