Aruba viert 40 jaar status aparte (5)
De datum 18 maart is niet alleen een gedenkwaardige dag, maar staat ook voor grote verplichtingen. “Er is veel inspanning geleverd zodat Aruba deze staatsrechtelijke ruimte kon krijgen. Dat brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee,” zegt premier Mike Eman (AVP) tegen het Caribisch Netwerk. Volgens hem moeten mensen zich voortdurend voorbereiden om te voldoen aan de verwachtingen die deze status voor Aruba met zich meebrengt. “Tegelijkertijd is het tijd geworden om de autonomie naar een volgend niveau van ontwikkeling te brengen.” Dulce Koopman interviewt verschillende belangrijke betrokkenen over veertig jaar status aparte.
Elke nieuwe generatie moet ernaar streven om een hogere ontwikkelingsfase te bereiken en steeds stappen te zetten richting een welvaart die niet alleen zichtbaar is in macro-economische cijfers, maar ook in een eerlijke verdeling van die welvaart onder alle leden van de Arubaanse gemeenschap.
Daarom is op dit moment een centraal thema voor Aruba en voor de regering-Eman het concept van het Common Good (‘het Bon Komun’). Aruba was op 29 en 30 januari 2026 gastheer van de Common Good Expo & International Conference, met als thema ‘The Home We Build Together’. Dit initiatief, ondersteund door de AVP en verschillende ministeries, had als doel de sociale sector van de gemeenschap en burgerinitiatieven te versterken om zo een duurzamere en rechtvaardigere samenleving te bevorderen.
Overal waar het regeringsbeleid prioriteit geeft aan een eerlijke verdeling van inkomsten in het land, merken de mensen die hiervan profiteren dat het Bon Komun centraal wordt gesteld. Volgens Eman ontstaat zo meer aandacht voor de meest fundamentele behoeften van de samenleving.
De Arubaanse premier legt uit dat in het neoliberale model dat we de afgelopen dertig à veertig jaar hebben gekend — niet alleen op Aruba, maar ook in de Verenigde Staten (VS) en Europa — veel economische groei en voordelen zijn gerealiseerd. Maar er is ook een schaduwzijde: veel mensen zijn achtergebleven en niet iedereen heeft geprofiteerd van de positieve cijfers.
Eman zegt: “Het bbp (Bruto Binnenlands Product) van Aruba – de totale waarde van alle producten en diensten die in een jaar in een land worden geproduceerd – behoort tot de meest opmerkelijke per hoofd van de bevolking in vergelijking met de hele regio.” (Aruba heeft een van de hoogste bbp’s per hoofd van de bevolking in het Caribisch gebied, red.). Hij vervolgt: “Als we naar de toerismecijfers kijken: de hotelbezetting ligt rond de 85 procent, ongeveer 1,5 miljoen toeristen komen jaarlijks per vliegtuig naar Aruba en nog eens ongeveer een miljoen per cruiseschip. We hebben een gebalanceerde begroting en veel macro-economische indicatoren wijzen op een hoog niveau van ontwikkeling en welvaart. Maar wanneer je door de wijken loopt, zie je dat die welvaart niet overal terechtkomt waar ze zou moeten komen. Daarom is het belangrijk om het economische en politieke model te heroriënteren en samen concepten te ontwikkelen waarmee het volk daadwerkelijk kan delen in de welvaart.”
Bon Komun: inkomens van kwetsbare groepen verhogen
In het kader van de inspanningen om een eerlijkere verdeling te realiseren, heeft de regering-Eman in deze fase onder meer de pensioenen van ouderen aanzienlijk verhoogd. Aan het begin van dit jaar werd het pensioen met 250 florin per maand verhoogd, en in december 2025 kwam daar nog eens 250 florin bij. Een alleenstaande gepensioneerde ging er daardoor ongeveer 6.000 florin per jaar op vooruit, terwijl een gehuwd gepensioneerd stel ongeveer 9.000 florin per jaar extra ontvangt.
Ook de bijstandsuitkering werd met 30 procent verhoogd. Daarnaast zijn de medicijnpakketten die door de Algemene Ziekteverzekering (AZV) worden vergoed, en die tijdens de COVID-periode gedeeltelijk waren ingeperkt, volledig hersteld.
Momenteel wordt ook gewerkt aan de invoering van een zogenaamde ‘gehandicaptenuitkering’ voor ouders met kinderen met een handicap. Op Aruba bestaat al een regeling waarbij jongeren met een handicap die 16 jaar worden en niet kunnen werken een uitkering ontvangen. Maar vóór die leeftijd bestond er geen ondersteuning. Dit was gebaseerd op een oud concept waarbij een uitkering alleen bedoeld was voor iemand die niet kan werken. Volgens dat idee moesten ouders zelf voor hun kinderen zorgen.
Eman legt uit: “Tegenwoordig weten we dat kinderen met een handicap vaak hoge kosten met zich meebrengen. Daarom komt er nu een uitkering voor gezinnen met een kind met een beperking. Die zal voor alle gezinnen gelden, ongeacht hun inkomen, omdat het kind de ondersteuning nodig heeft.”
Op deze manier wil Aruba een eerlijkere verdeling van de welvaart van het land realiseren. Deze inspanningen vinden ook plaats via het Platform voor Sociale Dialoog, in samenwerking met werkgevers en werknemers.
Toerisme: reden tot zorg
Premier Eman sprak in zijn gesprek met het Caribisch Netwerk ook zijn serieuze bezorgdheid uit over de ontwikkeling van het toerisme op Aruba, die in zekere zin ook gevolgen heeft voor het Bon Komun-model. Arubanen participeren niet gelijkwaardig aan de opbrengsten van het toerisme. De sector zorgt weliswaar voor veel werkgelegenheid en inkomsten, maar de huidige groei beïnvloedt ook belangrijke aspecten van de Arubaanse gemeenschap.
Zo komen onder meer openbare ruimten, natuurgebieden en publieke gronden onder druk te staan door de grote hoeveelheid bouwprojecten. Volgens Eman is dat een probleem omdat de leiders binnen de sector zich niet altijd voldoende bewust lijken van de urgentie.
“We zien dat pogingen om hierover een dialoog te voeren vaak weinig aandacht krijgen, of dat mensen het onderwerp ontwijken of het groeimodel niet willen herzien. Terwijl het noodzakelijk is om een stap terug te doen,” zegt hij.
Volgens Eman staan natuur, openbare ruimte en identiteit onder druk doordat de internationalisering en het hoge tempo van ontwikkelingen ervoor zorgen dat mensen zich soms niet meer herkennen in hun eigen omgeving.
Het gevolg is volgens hem dat het meest waardevolle — de relatie tussen het eiland en zijn bewoners — verloren kan gaan. “Als ontwikkelingen ertoe leiden dat mensen dat gevoel van verbondenheid verliezen, tast dat het meest waardevolle aan wat het eiland heeft.”
De regering probeert hierover in gesprek te gaan met de toeristische sector, maar dat proces verloopt langzamer dan de premier zou willen. Eman wil deze zorg ook delen met andere eilanden die een vergelijkbare ontwikkeling meemaken: het lijkt op vooruitgang, maar wanneer de negatieve gevolgen eenmaal zichtbaar worden, is het moeilijk om die nog te corrigeren.
Wat is de oplossing?
Volgens Eman ligt de oplossing in het principe van het Bon Komun. Wanneer bedrijven alleen kijken naar hun winstmarges en niet beseffen dat de gemeenschap ondertussen de negatieve gevolgen van de industrie draagt, kan dat grote schade veroorzaken. Er moet daarom een verandering in denken komen.
Winst voor hotels is belangrijk, maar nog belangrijker is dat de sector duurzaam en toekomstbestendig is en dat de voordelen eerlijk worden verdeeld. Het probleem is nog niet explosief, maar er moet wel een duidelijke positie worden ingenomen om het tijdig te corrigeren.
Eman: “Ik spreek openlijk over dit onderwerp, omdat ik bezorgd ben. We moeten er allemaal op letten dat wat onze voorouders hebben opgebouwd uiteindelijk een samenleving dient die het Bon Komun centraal stelt. En als ontwikkelingen dat niet meer voldoende doen, dan moeten we dat corrigeren.”
