Op Curaçao is het jaar begonnen met diverse gevallen van agressie op scholen. Hierdoor zijn schoolbesturen gealarmeerd en spreken ze zelfs van een epidemie van agressie op scholen en dat ‘de maat vol is’. Ondertussen heeft de vakbond het onderwijzend personeel opgedragen niet meer in te grijpen bij agressieve of criminele incidenten. “Als er een vechtpartij uitbreekt, grijpen we niet in en kijken we wie er wint”, aldus Lio Plantijn, voorzitter van onderwijsvakbond Sitek. Ook van het bestuur van Katholieke Scholen (RKCS) – die 48 scholen beheert – en de Dienst Openbare Scholen (DOS) – met 28 scholen – klinken scherpe woorden na de recente incidenten, zowel binnen als buiten de scholen.
Het RKCS staat aan de frontlinie van de alarmerende toename van incidenten, veroorzaakt door leerlingen en ouders. Royla Pierre, directeur van het RKCS, legt uit dat twee weken geleden een auto op een openbare weg langs de school reed en het vuur opende. Het is niet bekend of de schoten gericht waren op de school, het personeel of de leerlingen, maar het feit dat er leerlingen op het schoolplein waren die dit meemaakten, zorgde voor veel ophef. Het veroorzaakte ook ‘angst, paniek en een zeer stressvolle’ situatie. De leden van het managementteam handelden zeer snel en brachten de leerlingen in veiligheid, waarbij ze hun eigen veiligheid in gevaar brachten.
Toen de leraren vooraan stonden om de kinderen te troosten en te luisteren naar wat er was gebeurd, reed de auto voor de tweede keer voorbij. Op dat moment merkte de schooldirecteur op dat één van de inzittenden een geweer bij zich had.
Geen offers meer
De afgelopen jaren heeft agressie de overhand gekregen en is het uit de hand gelopen. Voor het Katholieke schoolbestuur is de maat vol. RCKS zet zich al 56 jaar in voor het welzijn van kinderen. Altijd stonden de deuren open voor alle kinderen en was iedereen welkom, Katholiek of niet. Pierre: “Wij geloven in een plan voor de gemeenschap, elk schaap redden dat er is en hen helpen het einddoel te bereiken: het behalen van een diploma. Maar we hebben gemerkt dat we dit de laatste tijd doen ten koste van ons personeel en ook van de andere kinderen die naar school komen om écht te leren en de ouders die hun vertrouwen in ons en onze reputatie stellen.”
Katholieke scholen op Curaçao hebben altijd een goede reputatie gehad en het Katholieke schoolbestuur is niet van plan deze reputatie verder op te offeren, alleen maar om twee of drie kinderen te redden die er bewust voor kiezen om van het rechte pad af te wijken. Agressie en pesterijen hebben altijd bestaan, legt Pierre uit. In de jaren tachtig en negentig en aan het begin van het jaar 2000 heeft Pierre zich ook bij verschillende gelegenheden over dit probleem uitgesproken. Protocollen zijn de revue gepasseerd, zegt de directeur van RCKS, en er wordt nu opnieuw gewerkt aan een veiligheidsplan voor alle scholen op Curaçao: “Maar terwijl er aan het protocol wordt gewerkt, blijven de kinderen dingen verzinnen en wordt de agressie steeds ernstiger.”
Openbare scholen: Epidemie van agressie
Ook op openbare scholen zijn de problemen groot. Nihayra Leona, directeur van het bestuur van Openbare Scholen, zegt dat er op de scholen die onder het bestuur van Openbare Scholen vallen geen uitzondering is wat dit probleem betreft“De problemen zijn groot, de confrontaties met agressie komen van alle kanten. Van ouder naar school, van leraar naar kind, van kind naar kind, van kind naar leraar, van leraar naar leraar: agressie is als een epidemie op school, maar het komt voort uit onze gemeenschap.”
Protestantse scholen: Minder problemen
De scholen die onder de Vereniging van Protestantse Scholen (VPCO) vallen, zijn zich bewust van de agressie op de andere scholen, maar ze hebben er minder problemen mee. Er vallen 7 scholen onder de verantwoordelijkheid van de VPCO. Hans Wildeboer, directeur van VPCO: “Met VPCO is het ongemak minder, maar we kunnen nooit uitsluiten dat er iets kan gebeuren. Er zijn veel mensen bij betrokken op de scholen”, aldus Wildeboer.
Vakbond: Druk uitzitten
Ook de onderwijsvakbond Sitek benadrukt dat de maat vol is. Lio Plantijn, voorzitter van Sitek, veroordeelt ten zeerste het schietincident op de middelbare school in Otrobanda, een paar dagen geleden, en ook een ander recent incident op een andere school, waar een ouder een klacht indiende en een leraar op ‘onbeschofte’ wijze bedreigde.
De vakbond heeft begrip voor het resolute standpunt dat RCKS heeft ingenomen en volgens Plantijn adviseert Sitek haar leden, al het personeel dat verbonden is aan het onderwijs, om niet tussen leerlingen te gaan staan tijdens confrontaties en de vechtpartijen te stoppen. “Totdat de overheid reageert en beseft dat de situatie ernstig is en dat er actie moet worden ondernomen voor de veiligheid van het personeel, blijft deze instructie van kracht”, aldus Plantijn.
Beslissing RKCS: Definitieve verwijdering
Het managementteam van RCKS gaf al geruime tijd geleden aan dat het er genoeg van heeft. Ondanks alle inspanningen moet het team vaak ouders verdragen die het er niet mee eens zijn dat leerlingen gestraft moeten worden wanneer hun gedrag niet goed is. Het management helpt ouders telkens weer om te voorkomen dat hun kind een potentieel monster wordt. Onder meer door het zogenaamde RCKS-contract toe te passen, waarin een overeenkomst wordt getekend tussen de schoolleiding, de ouders en het kind, waarin wordt vastgelegd hoe er met elkaar moet worden omgegaan. “We hebben verschillende pogingen ondernomen, zelfs met kinderen met een strafblad of die met justitie in aanraking zijn geweest, om het proces toch zo te begeleiden dat ze op school kunnen blijven. Maar ook dit ging gepaard met veel tranen en frustratie op school”, aldus Royla Pierre.
“Als de leerling en de ouders zich niet kunnen committeren aan waar de school voor staat, en zijn gedrag veel te wensen overlaat, is hij nooit meer welkom op een Katholieke school.” Het kind krijgt nu drie kansen en dan is het genoeg. Dan krijgt hij definitief nooit meer een plek op een Katholieke school.
Gevolgen
RCKS blijft zich echter zorgen maken over wat er zal gebeuren met de kinderen die voorgoed van school worden gestuurd. “Maar ik denk dat we alles hebben geprobeerd, en we zien niet dat we hulp krijgen van welke partij dan ook.” Pierre: “In 2022 heb ik een gesprek gehad met het ministerie van Onderwijs van Curacao waarin ik het probleem aankaartte dat ontstond toen de overheid de subsidie stopzette voor kinderen die naar SBO. Veel kinderen zijn afhankelijk van deze subsidie om naar school te kunnen gaan. We merkten dat er vanaf 2022 veel schoolverlaters waren. Vanaf dat moment ben ik aan de alarmbel gaan trekken en heb ik gezegd dat dit de kwetsbare groep is die gaat werken, een baan krijgt en nooit meer terugkeert naar school. De overheid heeft niet gereageerd op deze waarschuwing.”
Zal de jeugdcriminaliteit toenemen?
Pierre: “Wij kunnen zeker een toename verwachten. Er zijn kinderen die al met justitie in aanraking zijn gekomen en die we op school hebben gehouden. Als deze kinderen nu definitief uitvallen, hebben ze niets meer te doen en hebben geen sociale controle meer." Pierre bevestigt dat er een mogelijkheid bestaat dat die jongeren naar Nederland gaan, met als gevolg dat het probleem zich naar Nederland verplaatst.
Openbare scholen: Blijven zoeken naar oplossingen
De openbare scholen in tegenstelling tot het RCKS, hebben geen definitief beleid voor het aanpakken van uitvallen. Directeur Nihayra Leona legt uit: “We hebben geen beleid voor permanente schorsing, maar ik kan een concreet voorbeeld geven: in december en januari hebben we verschillende interventies gedaan op één van onze scholen waar veel problemen waren met kinderen die voor overlast zorgden in de klas. We hebben het zo aangepakt dat we de kerngroep die zich met de problemen bezighoudt, naar een trainingskamp hebben gestuurd.” Gedurende een weekend
observeren we het gedrag en kijken we wie de leiders zijn die de incidenten aansturen. “Dat is iets wat we blijven organiseren.” Voor deze kinderen is een heel traject uitgestippeld.
Voormalige politieagent helpt orde te behouden
DOS heeft ook een voormalige politieagent in dienst die op één van de scholen werkt om de orde te handhaven. Hij is gekleed in burgerkleding en maakt deel uit van het onderwijsteam. Leona: “Daarnaast werken we ook samen met een jeugdcoach die drie keer per week naar school gaat.” Zij voert individuele gesprekken met de jongeren die de grootste problemen veroorzaken. Momenteel werkt ze met hele klassen aan een ‘sociale kaart’ om te bepalen wat de rol van de verschillende jongeren op school is.
Wat gebeurt er als de situatie uit de hand loopt?
Leona: “We gaan samen zitten om een plan te maken om te kijken hoe we de kinderen die problemen veroorzaken, kunnen verdelen over onze andere scholen.”
VPCO: Veiligheidsplan dringend
De Vereniging van Protestantse Scholen benadrukt dat het in voorbereiding zijnde Veiligheidsplan voor het Onderwijs zeer dringend is. Dit plan, dat volgens directeur Wildeboer van VPCO ook aspecten van geestelijke veiligheid omvat, moet door alle betrokkenen worden gedragen. “Ik begrijp dat er schoolbesturen zijn die drastische maatregelen nemen, omdat ze op een gegeven moment de veiligheid op hun scholen niet meer kunnen garanderen.”
