Een groeiende groep Venezolanen hebben Bonaire bereikt op zoek naar veiligheid, werk en een beter toekomstperspectief, maar er is sprake van grote politieke verdeeldheid binnen de gemeenschap. De recente gebeurtenissen tussen de Verenigde Staten en de inval in Venezuela die gepaard ging met de arrestatie van president Maduro en zijn vrouw, benadrukken de tweespalt tussen de voor- en tegenstanders van het beleid van de overleden oud-president Hugo Chavez. Maduro regeerde in de geest van Chavez, maar niet iedere Venezolaan was daar blij mee, ook niet op Bonaire.
Op 1 januari 2025 woonden 1300 Venezolanen op het eiland; ongeveer vijf procent van de totale bevolking. De Venezolaanse gemeenschap op het eiland wordt al jaren gekenmerkt door diepe verdeeldheid. Politieke, economische en sociale tegenstellingen hebben geleid tot spanningen binnen families onder de groep Venezolanen op Bonaire. “De verdeeldheid is op Bonaire enorm. De zogenaamde Bolivariaanse revolutie heeft in de afgelopen 25 jaar voor verdeeldheid gezorgd. Vroeger was dit niet zo. Ondanks de politieke verschillen was er broederschap, eenheid onder de Venezolanen”, zegt Gregorio Gomez, een Venezolaanse man die al 34 jaar op Bonaire woont.
Deze verdeeldheid is niet alleen een gevolg van meningsverschillen over leiderschap, maar ook van uiteenlopende ervaringen met armoede, migratie en toekomstperspectief. Maar politiek vormt de belangrijkste reden voor de verdeeldheid. Aanhangers van de regering en de oppositie staan vaak lijnrecht tegenover elkaar. Voor de één staat de overheid symbool voor soevereiniteit en sociale rechtvaardigheid, terwijl de ander haar ziet als oorzaak van economische ineenstorting, corruptie en het verlies van democratische vrijheden.
‘Venezolanen zijn niet verenigd’
Deze tegenstellingen leiden tot wantrouwen en maken een open dialoog moeilijk. Michiel Bijkerk van Fundashon Union di Imigrantenan Boneriano (FUIB), een stichting die opkomt voor de belangen van immigranten op Bonaire, ziet de gevolgen van deze verdeeldheid. “Venezolanen op dit eiland zijn niet verenigd. Wanneer de groep Chavistas en de anti-Chavistas – mensen die voor en tegen de overleden oud-president Hugo Chavez en zijn beleid zijn – bij elkaar komen leidt dit tot hevige discussie, er is geen begrip voor elkaar. FUIB probeert de politieke discussies te vermijden en staat iedereen afzonderlijk bij”, zo zegt hij.
Hij ziet het herenigen van de groep Venezolanen op het eiland niet snel gebeuren. Hij vindt dat het overbruggen van de verdeeldheid erkenning vereist van elkaars ervaringen, respect voor verschillende standpunten en ruimte voor verzoening. “Dat kost tijd en veel inspanning.”
Samenkomen is moeilijk
De Venezolaanse bevolking op Bonaire is de afgelopen jaren gestegen, met een toename van bijna 10 procent tussen 2024 en 2025 alleen al, volgens recente CBS-cijfers, en een groei van 63 procent over de afgelopen vijf jaar. Ondanks de uitdagingen waarmee Venezolanen te maken hebben, bestaat er op dit moment geen specifieke stichting of formele organisatie die zich exclusief richt op de belangen en ondersteuning van Venezolanen op het eiland. Het ontbreken van een eigen stichting betekent dat hun specifieke behoeften niet altijd voldoende zichtbaar zijn. En er is geen ontmoetingsplek voor deze groep, in tegenstelling tot andere migrantengroepen op het eiland.
Dit is niet alleen een organisatorisch gemis, maar ook een gemiste kans om deze groep beter te ondersteunen en hun stem sterker te laten doorklinken in de samenleving. Volgens Gomez is het bij elkaar komen van deze groep belangrijk, maar tegelijkertijd ontzettend moeilijk. “Sinds het vertrek van het Venezolaanse consulaat op het eiland is er letterlijk niets. Als je een activiteit organiseert, wordt je er meteen van beschuldigd politieke doeleinden te hebben. We vermijden elkaar om conflicten te voorkomen.”
Hoop voor jongere generatie
Toch delen Venezolanen, ondanks hun verschillen, een gemeenschappelijke geschiedenis, cultuur en verlangen naar stabiliteit en waardigheid. Desondanks is er sprake van een generatiekloof wat historisch besef betreft. Jongeren die op Bonaire zijn opgegroeid, of daar al op jonge leeftijd naartoe verhuisden, hebben vaak weinig onderwijs gehad over de politieke en sociale geschiedenis van Venezuela. Voor hen blijft het verhaal van het land — van de koloniale tijd tot de recente crisis — vaag of oppervlakkig. Gomez vind dit pijnlijk. “Wanneer onze kinderen terugkeren naar Venezuela zijn ze eigenlijk vreemden in een vreemd land. Juist voor hen moeten we proberen onze verschillen opzij te zetten.”
Het onderwijs op Bonaire besteedt niet veel aandacht aan geschiedenis en sociale studies van Latijns-Amerikaanse landen, waaronder Venezuela. Volgens Gomez kunnen jongeren worden geholpen door samen te komen tijdens culturele initiatieven en gemeenschapsprojecten. Zo komen ze in contact met de rijke geschiedenis van hun land van herkomst.
