De behandeling van HOFA laat langer op zich wachten. Aruba en Nederland zijn deze maand nog bezig met een gezamenlijke reactie op de adviezen over de omstreden financiële regeling. Daardoor worden de voorstellen in september nog niet aan de parlementen aangeboden, zegt staatssecretaris Eric van der Burg tijdens een online persconferentie met de Caribische pers.
HOFA, de Rijkswet Houdbare Overheidsfinanciën Aruba, moet Aruba onder meer toegang geven tot goedkoper lenen via Nederland, maar ligt op Aruba ook gevoelig vanwege de discussie over de financiële autonomie van het land. Aan de Rijkswet is een eigen Arubaanse landsverordening gekoppeld, de Landsverordening Waarborging Houdbare Overheidsfinanciën (LWHO), die eveneens door de Staten moet worden aangenomen.
Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD, Koninkrijksrelaties) zegt dat Aruba en Nederland eerst gezamenlijk tot een reactie moeten komen voordat zij inhoudelijk naar buiten kunnen treden. Welke onderdelen mogelijk worden aangepast, wil hij daarom nog niets zeggen.
Op de vraag van het Caribisch Netwerk of de voorstellen begin september al aan het Nederlandse en Arubaanse parlement kunnen worden aangeboden, antwoordde Van der Burg dat dit volgens hem niet wordt gehaald. Wel verwacht hij dat de gezamenlijke reactie van Aruba en Nederland in september klaar is.
Adviezen leiden tot nieuwe gesprekken
Een belangrijk discussiepunt is artikel 38 van HOFA. Dat artikel bepaalt dat Aruba voor wijzigingen van bepaalde onderdelen van de eigen landsverordening instemming van de Rijksministerraad nodig heeft. De Raad van Advies van Aruba adviseerde om artikel 38 te schrappen. De Nederlandse Raad van State adviseerde de instemmingsbevoegdheid van de Rijksministerraad te beperken tot wijzigingen die betrekking hebben op de begrotingsnormen.
De Raad van Advies van Aruba plaatst ook vraagtekens bij de verdeling van de begrotingsnormen over de Rijkswet en de landsverordening en vindt dat de LWHO op onderdelen nog onvoldoende is uitgewerkt. Ook bestaat volgens beide adviesorganen nog onduidelijkheid over welke bestaande buitenlandse leningen van Aruba via Nederland kunnen worden geherfinancierd. De Nederlandse Raad van State vraagt daarnaast om verduidelijking over onder meer de collectieve sector en de rol van de jaarlijkse beoordeling door College Aruba financieel toezicht (CAft).
Welke gevolgen dat uiteindelijk voor de tekst van HOFA en de landsverordening heeft, is nog niet bekend. Van der Burg wil daar nog niet op vooruitlopen zolang beide regeringen nog geen overeenstemming hebben bereikt. Volgens Van der Burg blijft het belangrijkste voordeel van HOFA voor Aruba financieel. De regeling moet Aruba wat betreft de leencapaciteit op gelijke voet brengen met Nederland, Curaçao en Sint Maarten. Aruba kan vervolgens zelf beslissen of het van de leenfaciliteit gebruikmaakt. Volgens Van der Burg kan het land daardoor goedkoper lenen en ook bestaande leningen via Nederland herfinancieren. “Maar het is aan de Arubaanse politiek”, benadrukt hij.
Eén van de financiële voordelen waar de Arubaanse regering eerder op wees, is de mogelijkheid om bestaande leningen tegen een lagere rente te herfinancieren. Volgens de minister van Financiën en Economische Zaken Geoffrey Wever (Futuro) zou de rente op de Coronalening bijvoorbeeld, kunnen dalen van 6,9 naar ongeveer 3,5 procent. De Rijkswet noemt geen vast rentepercentage: de rente wordt gekoppeld aan het actuele rendement op Nederlandse staatsleningen met een vergelijkbare looptijd, vermeerderd met een opslag van 0,2 procentpunt.
Als HOFA niet in werking treedt, krijgt Aruba geen toegang tot deze leenfaciliteit en kan het ook geen gebruikmaken van de in de Rijkswet voorziene herfinanciering van een deel van de bestaande buitenlandse leningen. Aan die herfinanciering zijn bovendien voorwaarden verbonden.
‘Buitengewoon spannend’
Wanneer de voorstellen precies naar de parlementen gaan, is nog niet duidelijk. De behandeling van de Rijkswet in Nederland hangt bovendien samen met die van de Arubaanse landsverordening. Van der Burg verwacht vooral op Aruba een spannende politieke behandeling. “Ik zie natuurlijk op Aruba een behoorlijke verdeeldheid. Het wordt dus buitengewoon spannend of en wanneer dit door het parlement komt. Dat wachten wij dan af, want het is niet aan mij, maar aan het kabinet in Aruba,” benadrukt hij.
Over de behandeling in Nederland zegt hij geen aanwijzingen te hebben dat HOFA daar niet door het parlement komt, als de landsverordening eerst door de Staten van Aruba wordt aangenomen. “Als ik kijk naar de Nederlandse situatie, het zal ongetwijfeld geen 150-0 voor de HOFA worden. Maar ik heb geen aanwijzingen dat de HOFA niet door het parlement komt in Nederland als de landsverordening wel door het parlement van Aruba komt.”
Op het moment dat de landsverordening niet door het parlement van Aruba komt, is het niet aan de orde om de HOFA door de Tweede en Eerste Kamer te krijgen, want zonder landsverordening geen HOFA, aldus Van der Burg.
