KRALENDIJK – “Deze rechterlijke uitspraak is een betekenisvolle overwinning voor Bonaire. Nederland heeft niet voldoende gedaan om de bewoners van dit eiland te beschermen tegen klimaatverandering”, reageert gezaghebber John Soliano op de uitspraak van het Gerechtshof in Den Haag in de zaak die milieuorganisatie Greenpeace en een groep inwoners van Bonaire aanspanden tegen de Nederlandse staat.
Het Gerechtshof maakte duidelijk dat de Nederlandse overheid niet voldoende heeft gedaan om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Ook worden de eilandbewoners gediscrimineerd, vergeleken met de inwoners van het Europese deel van Nederland.
‘Den Haag kan ons niet meer negeren’
De Bonairiaan Onnie Emerenciana, die een van de eisers is in deze klimaatzaak, is blij met de rechterlijke uitspraak. “Ik ben heel blij. Vandaag schrijven wij geschiedenis. Uiteindelijk kan Den Haag ons niet meer negeren. Vandaag trekt het Gerecht een lijn in het zand. Neem ons leven, onze cultuur en ons land serieus. Nederland kan niet meer de andere kant opkijken.”
In de praktijk betekent het vonnis dat de regering additionele stappen moet nemen in de strijd tegen klimaatverandering. Zo moet er een plan worden opgesteld om Bonairianen in 2030 te beschermen tegen het stijgen van de zeespiegel, het verlies van koraalrif en andere gevolgen van klimaatverandering.
Ongelijkheid
Voor veel Bonairianen past deze klimaatzaak in een groter beeld. Het is nóg een beleidsgebied waarop Nederland faalt ten aanzien van haar plicht tegenover de Caribische eilanden. Net zoals dat gebeurt met sociale bescherming, armoedebestrijding en de ongelijke juridische status. De Ombudsman heeft geconstateerd dat de inwoners van Caribisch Nederland structureel slechter worden behandeld dan hun tegenhangers in Nederland en dat deze ongelijkheid maar al te vaak wordt goedgepraat met het argument dat ‘de omstandigheden simpelweg anders’ zijn.
Voor veel inwoners is de uitspraak geen nieuws, maar eerder de erkenning van hun dagelijkse werkelijkheid. Dat het Gerecht Nederland de neus op de feiten drukt, is belangrijk, maar er is weinig vertrouwen dat dit tot werkelijke verbetering zal leiden. De kloof tussen politiek en het dagelijkse leven was te lang, te groot. Volgens Soliano kan Nederland niet stilzitten en niets doen. “Voor de plannen voor aanpassingen moet Nederland haar verantwoordelijkheid nemen”, benadrukt de gezaghebber.
Hoe verder?
Nederland moet meer doen om de uitstoot van broeikasgassen te bestrijden, die de grootste oorzaak zijn voor klimaatverandering. Bij wet is al gesteld dat Nederland als doel heeft om per 2050 een netto nul emissie te bereiken voor CO2-uitstoot. Het Gerecht is van oordeel dat de regering bindende, tussentijdse doelen moet vaststellen om te garanderen dat dit doel werkelijk wordt bereikt.
Nederland heeft momenteel als doel om de uitstoot van broeikasgassen met 55 procent te verminderen in 2030, vergeleken met de niveaus in 1990.
Achttien maanden
Het Gerecht draagt de regering nu op om binnen achttien maanden verplichte doelstellingen te presenteren. Deze doelstellingen moeten ervoor zorgen dat Nederland voldoet aan internationale akkoorden. Demissionair minister Sophie Hermans (VVD): “Het Gerecht deed vandaag een krachtige uitspraak, die belangrijk is voor de inwoners van Bonaire en Nederland. Mijn collega´s van Infrastructuur en Waterstaat, en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, zullen nu eerst dit vonnis zorgvuldig bestuderen en op korte termijn een eerste, inhoudelijke reactie geven.”
Greenpeace vindt het vonnis een ‘enorme vooruitgang’, en directeur Mads Christensen vindt dat het behandeld moet worden in de ministerraad van de coalitie.
