Veel vissers op Aruba zijn ontevreden over de beperkingen die gelden voor de visserij. “Het zijn rare regels op rare regels”, klinkt het. Maar welke regels gelden er precies? Enwaarom bestaat daar zoveel onduidelijkheid over?
“Vroeger deed iedereen z’n ding,” vertelt Louis Peterson. Peterson heeft altijd in het onderwijs gewerkt, maar nu hij met pensioen is, vist hij. “In mijn vaders tijd was er nog geen natuurbescherming, rifbescherming, dat soort nonsens. Nu willen ze 30 procent van de wateren gaan beschermen. Op wereldschaal is dat niets, maar voor ons heeft het veel impact.”
30×30
Peterson verwijst naar het internationale 30×30-plan, dat voorschrijft dat in 2030 minstens 30 procent van het land en de zee wereldwijd beschermd moet zijn. “Mijn gezicht is hieraan gekoppeld, maar het is een internationale overeenkomst,” zegt Sietske van der Wal, marinebioloog bij de Aruba Conservation Foundation (ACF). “Het SPAW-protocol, dat voor het hele koninkrijk geldt, verplicht Aruba kwetsbare soorten en natuurgebieden te beschermen en schadelijke activiteiten te reguleren.”
Visser Louis Peterson. Foto’s Deborah Bremmer
MPA’s
Volgens Van der Wal is nu ongeveer 25 procent van het land op Aruba beschermd. Voor de zee geldt dat voor slechts 0,2 procent. Het gaat om vier ‘marine protected areas’ (MPA's), die in 2009 zijn opgenomen in het ruimtelijk ontwikkelingsplan en door ACF worden beheerd. Van der Wal begrijpt de weerstand bij de vissers. “De MPA’s zijn zonder hun inspraak aangewezen, dat heeft hun vertrouwen geschaad.” Bovendien: “Gebieden die als interessant zijn om te beschermen, zijn mogelijk ook interessant om uit te vangen,” realiseert ze zich.
“Omdat onze zee al niet in zo’n goede staat is, kan ik mij voorstellen dat de rest van de zee rondom Aruba niet zoveel vis meer heeft.” Hierin lijken de verschillende belangen te botsen. “Maar,” zegt Van der Wal, “als iedereen écht begreep wat de rol van de natuur is en de natuur wat beter kon verstaan, dan zou er geen botsing zijn.”
Misverstanden
Volgens ACF zijn er veel misverstanden over de visserijregels ontstaan, door gebrekkige communicatie met vissers. Zo zijn veel vissers in de veronderstelling dat je niet mag vissen in de MPA’s, terwijl er volgens Van der Wal geen MPA’s zijn waarin niet mag worden gevist. Van der Wal snapt wel waar deze verwarring vandaan komt. “Het aanwijzen van de MPA’s viel min of meer samen met het ‘s nachts sluiten van het Arikok Nationaal park. Dat is door veel vissers opgevat als een verbod om in de MPA’s te vissen. Een onhandige timing.” Opvallend is dat de directie Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) wat anders aangeeft: “Op papier staat dat het verboden is om in de marineparkgebieden te vissen,” aldus Nathalie Maduro, directeur van LVV.
Het beheerplan voor de MPA’s van Aruba geeft uitsluitsel. Hierin staat dat commerciële visserij in de MPA’s verboden is. Kleinschalige lokale visserij voor eigen gebruik is onder voorwaarden toegestaan. Maar een duidelijke afbakening tussen beide categorieën ontbreekt.
Speervissen
Als het gaat om speervissen bestaat er ook onduidelijkheid. Jonge visser Nathaniel vertelt dat speervissen verboden is, terwijl het volgens hem een veel duurzamere manier van vissen is. Van der Wal bevestigt dat speervissen verboden is, met uitzondering van vergunde lionfishjagers. Sinds 2020 wordt het echter gedoogd, ondanks waarschuwingen van ACF dat de handhaving tekortschiet.
De jonge visser Nathaniel.
“Met goede regelgeving en handhaving kan speervissen inderdaad duurzaam zijn, maar die capaciteit is niet op Aruba aanwezig,” zegt van der Wal. Binnen de MPA’s staat ACF speervissen niet toe, maar ook daar schiet handhaving te kort.
Regels op regels
Volgens de vissers bij ‘Rancho di Nel’ in Savaneta betalen de goede mensen de prijs voor wat de slechte mensen doen. Ze zien dat sommige vissers te dicht bij de kust vissen of op beschermde vissoorten die het rif beschermen. “Hierdoor sterft het rif af en zijn er steeds minder vissen. Dat zorgt voor strengere regels, waar de goede vissers last van hebben,” aldus één van de vissers.
Arthur Giel, visser en voorzitter van de vissersvereniging Hadicurari, heeft ook moeite met de vele regels. “Het zijn rare regels op rare regels van de NGO’s op Aruba. Allerlei vissensoorten mag je niet meer vangen: papegaaivis, kreeft, calco (roze vleugelhoon, een in zee levende slakkensoort), maar er moet balans zijn. We willen best regels, maar we zijn tegen een verbod.”
Visser en voorzitter vissersvereniging Arthur Giel.
Edeline Berg van ACF is het ermee eens dat er balans moet zijn. “Maar wat mensen vaak over het hoofd zien, is dat die balans al zo lang zoek is dat de natuur daarom de overhand moet krijgen. Balans is eigenlijk een onhandig woord, want de balans is al lang verloren.”
Beschermde soorten
Daarnaast heerst het misverstand dat een NGO als ACF de regels bepaalt. In 2017 stelde de overheid via het Landsbesluit bescherming inheemse flora en fauna een lijst van vijftien beschermde soorten vast. Daarop staan onder meer haaien, dolfijnen, zeeschildpadden, kreeften, roggen, calco’s, papegaaivissen en twee soorten groupers (tandbaarzen).
“Om de visserij duurzamer te maken, moeten we kwetsbare soorten extra beschermen en bepaalde methoden van visserij in bepaalde gebieden verbieden,” aldus Van der Wal. “Wij zijn niet per definitie tegen visserij, maar het moet wel duurzaam gebeuren.”
Veel vissers kunnen zich hier best in vinden, zoals visser Nathaniel: “De overheid moet focussen op het beschermen van de vissen die belangrijk zijn voor Aruba.” Er wordt volgens hem nu nog veel te weinig op gehandhaafd, waardoor de vissers die zich aan de regels houden een nadelige positie hebben. “Hoe kan het dat je niet op grouper mag vissen, maar dit toch overal in restaurants op het menu staat?”
Gebrek aan data
Zowel vissers als natuurbeschermers missen gegevens over de gevolgen van visserij voor het mariene ecosysteem. ACF: “Vissers vragen ons welk bewijs er is dat zij schade aanrichten, maar wij hanteren het voorzorgsprincipe en draaien de vraag om: waar is het bewijs dat hun activiteiten géén schade veroorzaken?”
Communicatiemanager Edeline Berg en marinebioloog Sietske van der Wal van ACF.
Dit valt niet altijd in goede aarde. Visser Giel: “Als ik praat met de NGO’s zeggen ze geen data te hebben die hun beschermingsmaatregelen ondersteunen, maar wij moeten wél met data komen willen we die regels wijzigen.”
Geschaad vertrouwen
Volgens Van der Wal zou het helpen als de partijen beter samenwerken en informatie met elkaar delen. “De vraag is alleen, hoe doorbreek je de barrière die vissers tegenhoudt om informatie met ons te delen?” Dit komt terug op het geschade vertrouwen door slechte communicatie in het verleden.
De overheid wil het nu graag anders doen. “Bottom up, in plaats van top down,” zegt Van der Wal. “Maar toen het 30×30 plan werd geïntroduceerd bij de vissers met de boodschap dat hun inbreng gevraagd zou worden, gingen die ervan uit dat er vast al concrete plannen lagen.” Volgens haar geloofden de vissers niet dat het de bedoeling was om eerst naar hun verhaal te luisteren. Haar collega Berg vult aan: “Ze reageerden verbaasd, zo van: ‘What do you mean, I can be heard?’ Door dit gebrek aan vertrouwen loopt de overheid waardevolle inbreng mis.”
Gemeenschappelijk doel
Inmiddels zijn de consultatiesessies over 30×30 van start gegaan. Iedereen die te maken heeft met, of afhankelijk is van, de zee is uitgenodigd om input te geven. De sessies bieden de overheid, natuurorganisaties en vissers de gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan, om in de toekomst beter te kunnen samenwerken. Ondanks de onderlinge verschillen, hebben de betrokken partijen immers een gemeenschappelijk belang: een rijke, gezonde vispopulatie rondom Aruba.



