De discussie over toerisme op Aruba wordt vaak teruggebracht tot de slogan ‘No More Hotels’. Maar tegenwoordig gaat het debat over veel meer dan alleen nieuwe hotelkamers. In deze vierdelige onderzoeksserie onderzoekt het Caribisch Netwerk hoe Aruba uitgroeide tot één van de meest toeristische bestemmingen van het Caribisch gebied, welke economische afhankelijkheid daardoor is ontstaan, welke maatschappelijke gevolgen inmiddels zichtbaar worden en welke keuzes de komende jaren op tafel liggen.
Deel 3: De prijs van ‘One Happy island’
“We weten nooit meer wie onze buren zijn, want ze veranderen elke paar dagen.” Voor Edeline Berg is haar woonwijk in Paradera de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Tegenover haar woning worden twee huizen uitsluitend aan toeristen verhuurd.
Niet alleen woonwijken veranderen door de groei van het toerisme. Aan de noordkust komt bodyboarder Rodney Tromp al ruim dertig jaar bij Andicuri, een strand dat volgens hem vroeger vooral door Arubanen werd bezocht. Tegenwoordig rijden dagelijks tientallen UTV’s (offroad-motorvoertuigen, red.) langs de kust en stoppen er steeds meer georganiseerde tours. “Het is niet meer local,” zegt hij.
Andicuri (Aruba Tourism Authority )
In het vorige deel van deze serie stond de economische betekenis van het toerisme centraal. Maar terwijl het toerisme bleef groeien, werd ook gewaarschuwd voor de grenzen van die groei. Al in 2018 concludeerde de Carrying Capacity Study van de Aruba Tourism Authority (ATA) dat Aruba tegen de grenzen van zijn draagkracht aanliep. In antwoord op vragen van het Caribisch Netwerk laat ATA weten dat die studie nog altijd richting geeft aan haar beleid. Toch bleef het aantal bezoekers groeien. Acht jaar later zijn de gevolgen van die groei op verschillende plekken op het eiland zichtbaar: in woonwijken, natuurgebieden en langs de kust.
Berg vertelt dat Paradera jarenlang een rustige woonwijk was, waar buren elkaar kenden en naar elkaar omkeken. Dat veranderde toen tegenover haar woning twee huizen werden gebouwd die uitsluitend aan toeristen worden verhuurd. De eigenaar woont zelf niet op Aruba. Sindsdien, zegt ze, worden de nachten regelmatig verstoord door harde muziek, poolparty’s, geschreeuw, ruzies en politiebezoeken.
Berg is niet de enige. Ook andere bewoners die met het Caribisch Netwerk spraken, noemen toenemend verkeer, parkeerproblemen en geluidsoverlast, maar ook woningen die plaatsmaken voor vakantieverhuur of toeristische bedrijven.
Vakantieverhuur beperkt zich inmiddels niet meer tot de traditionele toeristische gebieden rond Palm Beach en Eagle Beach. Een analyse van het Caribisch Netwerk op basis van openbare AirBnB-vermeldingen laat zien dat vakantieverhuur zich inmiddels over vrijwel het hele eiland heeft verspreid, ook in wijken als Paradera.
Het aantal ‘vacation rentals’ die openbaar vermeld staan op Google Maps.
Ook in de officiële cijfers van de ATA is de groei buiten de traditionele hotelsector zichtbaar. In de eerste helft van 2026 vond 41,5 procent van alle overnachtingen plaats in de categorie ‘Others’, waaronder vakantiehuizen en appartementen. Daarmee was deze categorie groter dan hotels, all-inclusive resorts en timeshares afzonderlijk.
De spreiding van het toerisme blijft niet beperkt tot vakantieverhuur in woonwijken. In Pos Chiquito ziet ecoloog Oriana Wouters hoe ook Mangel Halto is veranderd. Toen zij in 2018 terugkeerde naar Aruba, merkte ze dat de plek waar ze opgroeide en leerde snorkelen inmiddels was uitgegroeid tot een populaire toeristische bestemming. Mangel Halto wordt door de ATA in een toeristische folder opgenomen in een ‘bucket list’ voor bezoekers. “In het weekend rijden er voortdurend tourbussen en UTV’s door de buurt. Als ik buiten sta, kijken mensen vanaf een safaritruck zo mijn tuin in”, zegt ze.
Mangel Halto (Melissa Stamper)
Wie alleen naar het helderblauwe water kijkt, ziet volgens Wouters niet wat er onder de oppervlakte gebeurt. De zeegrasvelden waar zij vroeger snorkelde, zijn volgens haar op sommige plekken verdwenen.
Ook onderzoek laat zien dat de natuur rond Aruba onder druk staat. Een nulmeting van milieu- en natuurorganisatie Carmabi uit 2019 naar de staat van de koraalriffen, zeegrasvelden en mangroven rond Aruba concludeerde dat deze ecosystemen al langere tijd achteruitgaan. Bij zeventien onderzochte riffen langs de zuidwestkust was de gemiddelde koraalbedekking sinds eind jaren tachtig met ongeveer 60 procent afgenomen: van 22,2 naar 8,8 procent.
Die achteruitgang heeft niet één oorzaak. Carmabi wijst onder meer op vervuiling vanaf land, afvalwater, overbevissing en andere menselijke druk. Klimaatverandering vergroot die druk door de opwarming van het zeewater en koraalverbleking. In 2023 werd voor het Arubaanse koraal ‘code zwart’ afgekondigd, toen ernstige verbleking en Stony Coral Tissue Loss Disease bovenop de bestaande druk op het rif kwamen.
Koralen op Aruba werden in 2023 rond 10 meter diepte onderzocht (foto Aruba Conservation Foundation)
Ook rond Malmok en Tres Trapi merken bewoners de druk van excursies. Tony van Veen, die in de omgeving woont, zegt op een gewone dag meer dan honderd UTV’s voorbij te zien rijden. Farina van Veen telde op een dag waarop twee cruiseschepen in de haven lagen ongeveer twintig tourbussen langs de noordkust. Bij Tres Trapi ziet Tony wat die druk in de praktijk betekent. Volgens hem is de kleine baai geschikt voor ongeveer tien mensen, maar hij heeft er groepen van meer dan vijftig mensen uit UTV-tours zien aankomen.
UTV- tours en de drukte bij Tres Trapi (Melissa Stamper)
De druk van excursies raakt ook de leefbaarheid in woonwijken. Sinds de route naar Andicuri werd afgesloten, rijden vrijwel alle UTV- en ATV-tours door Sabanilla Abou. Voor bewoner Tyson Lopez is dat inmiddels onderdeel van het dagelijks leven. “De discussie gaat vaak over de natuur, maar voor ons gaat het ook over de kwaliteit van leven”, zegt hij.
Het stof van de voertuigen zorgt er volgens Lopez voor dat hij zijn huis gesloten houdt, allergiemedicatie gebruikt en zijn woning twee keer per week schoonmaakt. Bewoners schreven drie jaar geleden al een brief aan de regering, maar volgens hem is er weinig veranderd. Uiteindelijk plaatsten zij zelf borden langs de weg.
Stopborden in Sabanilla Abou (Tyson Lopez)
De groei van het toerisme legt niet alleen druk op woonwijken en natuurgebieden, maar ook op de voorzieningen die deze groei moeten opvangen. Uit onderzoek van TNO uit 2018 blijkt dat de snelle groei van de bevolking en het toerisme ertoe heeft geleid dat de installatie boven haar maximale hydraulische en biologische capaciteit uitkwam.
Ook in het regeringsplan Aanpak Afvalbeheer 2022–2025 wordt de toenemende belasting van de installatie rechtstreeks gekoppeld aan de groei van de toeristische industrie rond Eagle Beach en Palm Beach. De RWZI was ontworpen voor ongeveer 4.500 kubieke meter afvalwater per dag. In 2022 verwerkte de installatie, afhankelijk van regenval en het toeristische seizoen, tussen de 8.500 en 12.000 kubieke meter per dag.
RWZI-installatie (Dienst Openbare Werken Aruba)
Ook de afvalverwerking kampt met capaciteitsproblemen. TNO waarschuwde in 2017 dat de stortplaats bij Parkietenbos bij ongewijzigd beleid nog maar enkele jaren mee zou kunnen.
Voormalig Natuurminister Ursell Arends (Raiz) legt een verband tussen die capaciteitsproblemen en de toeristische ontwikkeling: “We bleven hotels ontwikkelen zonder de voorzieningen mee te laten groeien. Ontwikkelen zonder te plannen is een desastreuze formule.”
De vraag is daarmee hoeveel ruimte Aruba nog heeft voor verdere toeristische groei. In het vierde en laatste deel van deze serie staat de strijd om die ruimte centraal en kijken we naar de keuzes die nog voor Aruba liggen.
Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
