Vier toeristen verdronken in januari op verschillende plekken bij Aruba in zee. Over de oorzaak van het overlijden is niet veel naar buiten gekomen. Eén ding is zeker volgens Marla Dominguez, lifeguardinstructeur bij het Rode Kruis: de uitkomst had anders kunnen zijn wanneer strandwachten ter plekke waren geweest.
In de jaren zeventig en begin jaren tachtig verzorgde het Rode Kruis de reddingswerkers op Aruba. Marla Dominguez van het Rode Kruis vertelt over die tijd: “We hadden een boot, een pick-up, een ambulance en lifeguards bij Eagle Beach.” Het Rode Kruis draaide toen die tijd op donaties en kreeg geen subsidie van de overheid. “Het werd daarom te duur, we konden het niet volhouden.” Sinds die tijd heeft het toeristische eiland geen lifeguards meer gehad.
Naast de financiële redenen gaat het volgens Marla Dominguez waarschijnlijk ook over verantwoordelijkheid. “Niemand wil de verantwoordelijkheid nemen voor strandwachten op het eiland, noch voor de veiligheid van de badgasten. Als je een lifeguard bent en iemand verdrinkt onder jouw toezicht, dan kunnen ze zeggen: ‘Jij werkt daar en je hebt er niets aan gedaan, dus het is jouw schuld dat iemand is overleden.’” Marla ziet dit onder meer bij de hotels. Er zijn geen lifeguards bij de zwembaden, wel zijn er bordjes met de tekst: ‘Zwemmen op eigen risico’.
Strandwachten
Na de incidenten in januari is de discussie opgelaaid of er strandwachten moeten komen op het eiland. Volgens lifeguardinstructeur Dominguez waren de overlevingskansen van de verdronken toeristen waarschijnlijk groter geweest wanneer er strandwachten waren geweest. de instructeur legt uit dat je als strandwacht leert om de mensen in het water te monitoren: “Je telt hoeveel mensen er in het water zijn en als er één mist, dan kom je direct in actie.” Ook is een strandwacht eerder ter plekke en kan er daardoor direct worden begonnen met eerste hulp, totdat de ambulance komt.
Marla Dominguez werkt inmiddels al vijftien jaar als strandwachtinstructeur, toch is zij niet gefrustreerd over de situatie op het eiland. Met het Rode Kruis leidt zij jaarlijks cursisten op, zoals mensen die werken als instructeur voor het schoolzwemmen, personen die met toeristen de zee op gaan en mensen die privé als strandwacht werken bij bijvoorbeeld strandfeesten. Jaarlijks geeft zij drie cursussen, met gemiddeld achttien deelnemers per cursus. “Er zijn zelfs politieagenten die in hun eigen tijd een lifeguardcursus volgen,” vertelt ze.
Foto’s Marla Dominguez
Motie parlementslid Arends-Reyes
Naar aanleiding van de verdrinkingsincidenten zijn door AVP-parlementslid Jennifer Arends-Reyes eind januari vragen gesteld aan de minister van Toerisme, Transport en Arbeid, Wendrick Cicilia (AVP), over de veiligheid op zee. “Voor mij gaat het in de eerste plaats om mensenlevens. Elke verdrinking is een tragedie voor families en voor onze gemeenschap. Daarnaast is Aruba een eiland dat wereldwijd bekendstaat om zijn prachtige stranden. Het is daarom onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat mensen hier niet alleen kunnen genieten van de zee, maar dat zij dit ook zo veilig mogelijk kunnen doen.”
Jennifer Arends-Reyes
Volgens parlementslid Arends-Reyes wordt de veiligheid op zee in de praktijk gezien als een gedeelde verantwoordelijkheid. Ze zegt hierover: “Zwemmers dragen uiteraard een eigen verantwoordelijkheid, en hotels nemen vaak maatregelen voor hun gasten op de stranden voor hun resorts.” Wel stelt zij dat de overheid een belangrijke rol heeft als het gaat om publieke veiligheid, regelgeving en toezicht. “Juist daarom is het belangrijk dat er meer duidelijkheid komt over wie welke verantwoordelijkheid draagt en hoe deze beter op elkaar kan worden afgestemd.”
Een ander punt waarover zij meer duidelijkheid wil van de minister is het ontbreken van een centraal systeem waar data wordt bijgehouden omtrent verdrinkingsincidenten op het eiland. Volgens haar ontbreekt mogelijk zo’n centraal systeem op dit moment, omdat gegevens verspreid zijn over verschillende instanties, zoals politie, ziekenhuizen of hulpdiensten. Hierdoor is het lastig om de risico’s in te schatten en preventiemaatregelen te nemen.
Hoe groot deze investering uiteindelijk gaat zijn, is volgens parlementariër Arends-Reyes momenteel nog niet goed in te schatten, dat hangt onder meer af van: hoeveel stranden worden voorzien van strandwachten, welke training is er nodig en welke infrastructuur wordt opgezet. Sinds december is ook Marla Dominguez in gesprek met minister Wendrick Cicilia. Ze vertelt dat zij met het Rode Kruis goede gesprekken heeft gevoerd, er liggen al verschillende ideeën op tafel, onder meer over de locaties waar de strandwachtposten moeten komen. Volgens haar zouden er op Aruba zeker vier posten moeten komen, bij Arashi, Eagle Beach, Spaans Lagoen en Baby Beach. Dominguez hoopt de minister binnenkort weer te spreken om de plannen verder te concretiseren. “Wij kunnen met het Rode Kruis de strandwachten opleiden, maar de overheid moet de mensen aannemen en zorgen voor het materiaal en de financiering.”
