KRALENDIJK — Slachtoffers van geweldsdelicten op Bonaire hebben nog geen spreekrecht. Dat is uit een recente beroepszaak bij het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba gebleken. “Ik kan u niet laten spreken, omdat dit niet is opgenomen in de wet,” zei de president van het Hof tegen het slachtoffer van een steekpartij. Het slachtoffer had verzocht om wat te zeggen tijdens de zitting, maar het Hof liet dat niet toe.
Hierdoor voelen de slachtoffers dat de rechtspraak ze in de steek laat. “Velen weten niet wat voor ellende je meemaakt als je slachtoffer wordt. Ik mocht niets zeggen tijdens de rechtszaak. Het is alsof ik niet meetel,” verzucht Ludmey. Haar kleinkind is verlamd gebleven door een schotwond. “Ik wilde dat de verdachte het trauma van mijn kleinkind zou begrijpen, maar niemand stelde mij vragen.”
365 dagen, 387 delicten
In 2025 heeft het Korps Politie Caribisch Nederland 387 geweldsdelicten geregistreerd. Dat zijn delicten die de fysieke integriteit, vrijheid of veiligheid van slachtoffers aantasten.
‘Informeel recht’
In de praktijk stelt het slachtoffer meestal een schriftelijke verklaring op, die het Openbaar Ministerie (OM) aan het dossier toevoegt, maar dat is niet hetzelfde als het spreekrecht. Ook wordt soms het zogeheten ‘informeel spreekrecht’ toegepast. “Er zijn rechters die het slachtoffer de gelegenheid geven om wat te zeggen, maar dat hangt van de rechter af, en van hoe gevoelig de zaak ligt,” legt advocaat Anthony Nicolaas uit.
In Nederland is het spreekrecht van slachtoffers sinds 2016 een belangrijk onderdeel van de moderne strafrechtspraak. Dit recht staat het slachtoffer toe zich rechtstreeks tot onder anderen de rechter en de verdachte te richten en uit te leggen hoe het misdrijf zijn of haar leven heeft beïnvloed.
Wat opvalt, is dat het belang wordt ingezien van de introductie van het spreekrecht op de eilanden in het koninkrijk. Al jaren is er een wetsvoorstel voor een nieuw Wetboek van Strafrecht BES, waarin de positie van het slachtoffer wordt versterkt, onder meer door het spreekrecht formeel vast te stellen. Maar dat nieuwe Wetboek is nog steeds niet geïntroduceerd.
Tweede Kamer houdt tegen
Volgens de advocaat is het de Nederlandse Tweede Kamer die de invoering van het nieuwe Wetboek voor Strafrecht op Bonaire tegenhoudt. Nicolaas: “De Tweede Kamer heeft alles in de hand. Zij besloten dat de eilanden als laatste in het koninkrijk het nieuwe Wetboek voor Strafrecht zouden krijgen. De Staten van Curaçao hebben dat van hen al goedgekeurd, dat per 1 januari 2027 van kracht zal worden. Maar niemand weet wanneer dat van Sint Maarten gereed zal komen.”
Dus, zolang het nieuwe Wetboek voor Strafrecht niet wordt geïntroduceerd op de andere eilanden, zullen slachtoffers op Bonaire zich alleen kunnen uiten als een rechter dat toestaat. Nicolaas geeft aan dat de positie van slachtoffers versterkt moet worden, als het rechtssysteem meer in de richting van herstelrecht en empathie wil gaan.
Foto: Advocaat Anthony Nicolaas
