Nu Bonaire sinds dinsdag 20 januari geen coalitieregering meer heeft, wordt gevreesd dat deze ontwikkeling het aanpakken van de stortplaats zal vertragen. Het is een problematiek dat Bonaire al jaren in de greep houdt, en de laatste drie jaren is de omvang daarvan heel duidelijk geworden. De vuilverwerkingslocatie levert gevaar op voor de volksgezondheid en voor het milieu. Het is duidelijk dat Bonaire het vuilbeheer niet alleen aankan.
“Ik ben een Bonairiaanse en ook ik wil dat wijzelf onze zaken regelen. Maar in deze crisis moeten we toegeven dat we het zelf niet kunnen”, zegt Myvianca Verbeek van Pro Lagun, de organisatie van Lagun-bewoners. Verbeek, en met haar veel omwonenden, is teleurgesteld in de situatie en heeft er geen vertrouwen in dat op korte termijn een oplossing zal komen voor de stortplaatscrisis. Pro Lagun wil dat Den Haag ‘binnenvalt’ en het stortplaatsprobleem afhandelt. Recent heeft men binnen een week twee branden meegemaakt en de vrees heerst dat op ieder moment nog een brand zal toeslaan.
Er woeden diverse ondergrondse branden die telkens bovengronds uitbreken, deels als gevolg van de wind. Regelmatig uit Pro Lagun haar frustratie, want ze zien geen duurzame oplossingen. Zowel het Bestuurscollege (BC) als Den Haag kondigen plannen en maatregelen aan, maar de uitvoer verloopt traag, en het probleem blijft zich herhalen.
Eind 2024 nam de plaatsvervangende Rijksvertegenwoordiger Jan Helmond de taken van vergunningenafgifte, toezicht en onderhoud inzake de stortplaats over van het BC. Het Openbaar Lichaam stapte naar de rechter, die oordeelde dat Helmond voorbarig had gehandeld. Verbeek is van mening dat de afgelopen periode de essentie van het conflict goed weergeeft: “In drie maanden onder Helmond zijn er vier projecten begonnen en afgerond. In een jaar onder het Openbare Lichaam is er niets gebeurd.”
Ondernomen stappen
Helmond legt uit dat vóór 31 januari 2026 de verantwoordelijkheden van alle partijen die bij het beheer van de stortplaats betrokken zijn, vastgelegd zullen worden in een samenwerkingsovereenkomst voor het behartigen van vergunningenafgifte-, toezichts- en handhavingstaken (VTH) op Selibon Lagun. Deze overeenkomst zal de juridische basis vormen voor de uitvoering van taken om het afvalbeheer op te lossen.
Ondertussen hebben de Nederlandse staatssecretaris Eddie van Marum (BBB, koninkrijksrelaties) en het BC een regeerakkoord ondertekend. Dit akkoord bevat regelingen voor concrete resultaten die moeten leiden tot voel- en zichtbare verbeteringen voor de omwonenden.
De visie is om Landfill Lagun in 2028 op te heffen. Dit lijkt ver weg, en Pro Lagun is sceptisch. De organisatie wil nú actie. “Ik begrijp niet waarom de handtekening van de Nederlandse minister van Infrastructuur en Water (I&W) niet onder dit akkoord staat. Dat ministerie heeft letterlijk alles in huis om deze crisis op te lossen”, verzucht Verbeek.
Dat Pro Lagun niet veel vertrouwen heeft in het proces, is niet onbegrijpelijk. Eind vorig jaar overhandigde het BC een voortgangsrapport over de stortplaats aan Helmond. Op verzoek van Helmond evalueerde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) dat rapport. De ILT concludeerde dat het BC geen realistische beschrijving gaf van de situatie. Dus heeft Helmond het BC tot 1 februari 2026 gegeven om een aangepast en correct voortgangsrapport in te leveren. Het is niet zeker of het BC hierin zal slagen, gezien de instabiele regeersituatie op het eiland.
Op 4 februari zal de Nederlandse Tweede Kamer een technische briefing houden over Selibon. De Tweede Kamercommissie voor koninkrijksrelaties heeft een commissiedebat voor 11 februari ingepland met de staatssecretarissen Van Aartsen (VVD, I&W) en Van Marum van koninkrijksrelaties.
