Nederland heeft geen rol gespeeld in de Amerikaanse operatie tegen Venezuela. Ook de Forward Operating Locations (FOL) op Aruba en Curaçao worden niet voor militaire acties richting het Zuid- Amerikaanse land ingezet. Dat heeft de Nederlandse minister Ruben Brekelmans (Defensie, VVD) maandag tijdens een persmoment op Aruba duidelijk gemaakt. “De acties die de Verenigde Staten uitvoeren richting Venezuela en de bootjes zijn nationale operaties,” benadrukt Brekelmans. “Daar zijn wij als Nederland en als koninkrijk niet bij betrokken.”
Op vragen van het Caribisch Netwerk over het gebruik van FOL-faciliteiten benadrukte de minister dat de bestaande afspraken met de Verenigde Staten (VS) uitsluitend gericht zijn op drugsbestrijding. “Als het verzoek zou gaan om gebruik van faciliteiten in het kader van de operatie Southern Spear richting Venezuela, dan werken wij daar niet aan mee,” aldus de minister. “Voor deze operatie stellen wij onze faciliteiten niet beschikbaar.”
Samenwerking met de VS blijft volgens Brekelmans wel mogelijk voor andere doeleinden, zoals reguliere logistiek of bevoorrading, maar altijd na Nederlandse toetsing. “Dan kijken we: voor welk doel is het, en past dat binnen de afspraken.”
Aruba vormt de eerste stop van het werkbezoek van Brekelmans aan Aruba, Sint-Maarten, Curaçao en Bonaire. Tijdens deze rondgang bezoekt hij defensie-eenheden en laat hij zich informeren over hun taken en paraatheid in de regio, tegen de achtergrond van de recente ontwikkelingen van afgelopen zaterdag, waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn echtgenote uit zijn huis werd gehaald en gevangengenomen.
Impact van zaterdag
Die zaterdag hadden de ontwikkelingen rond Venezuela directe en voelbare gevolgen voor Aruba en de rest van het Caribisch deel van het koninkrijk. Na berichten over de Amerikaanse aanval volgde een Notice to Airman (NOTAM) van de Federal Aviation Administration (FAA), waarin werd geadviseerd om 24 uur niet in het ABC-luchtruim te vliegen. De maatregel gold tot zondag 01.00 uur en leidde tot annuleringen van meer vluchten, niet alleen verbindingen van en naar de Verenigde Staten, maar ook vluchten vanuit Colombia en Sint Maarten werden geannuleerd. Het vliegverkeer werd zondag direct hervat. Op luchthaven Reina Beatrix werden die dag circa 17.000 passagiers verwerkt en 69 vluchten afgehandeld. Op maandag zijn daarnaast extra vluchten ingezet om de ontstane achterstanden verder weg te werken.
Economische gevolgen
De verstoring van het luchtverkeer raakte sectoren die sterk afhankelijk zijn van internationale verbindingen, waaronder het toerisme. Onderzoeksbureau Cornerstone Economics berekende dat het verlies voor die ene dag oploopt tot zo’n 18 miljoen dollar voor de ABC-eilanden, waarvan ongeveer 11 miljoen dollar voor Aruba alleen. Januari is traditioneel een drukke toeristische maand en zo’n 80 procent van het toerisme op de ABC-eilanden is afhankelijk van luchtverkeer. Volgens de economen kunnen de economische effecten van dergelijke verstoringen zich niet alleen op de dag zelf voordoen, maar ook in de weken daarna doorwerken.
Reserves en voorbereiding
Het Caribisch Netwerk sprak zaterdag met premier Mike Eman (AVP) over de impact en de mate van voorbereiding. Eman gaf aan dat Aruba op meer fronten over noodreserves beschikt. Zo heeft het eiland waterreserves voor drie tot vier maanden, inclusief flessen water. Voor energie is er enkele weken aan Heavy Fuel Oil (HFO) beschikbaar voor het Water- en Energiebedrijf Aruba (WEB). Daarnaast zijn er enkele weken aan geneesmiddelen en beschikt Aruba over ongeveer 40 dagen aan voedselreserves. Volgens Eman is er op dit moment geen aanwijzing dat de aanvoer per scheepvaart wordt geraakt. De verstoring bleef vooralsnog beperkt tot het luchtverkeer.
Versterking en steun
Het Caribisch Netwerk vroeg ook aan Brekelmans in hoeverre Defensie kan opschalen bij een acute dreiging. De minister benadrukte dat er momenteel geen militaire dreiging vanuit Venezuela is richting de eilanden en dat er geen extra defensieversterking bovenop bestaande plannen wordt ingezet. Wel wees hij op een al geplande uitbreiding van de Kustwacht Caribisch Gebied, die de komende jaren groeit van 240 naar 320 fte. “Ook op Aruba komen er 20 extra fte bij,” aldus Brekelmans. De uitbreiding gaat gepaard met modernisering, waaronder verbeterde radar- en detectiecapaciteit en meer inzet van drones, legt hij uit.
Daarnaast gaf hij aan dat Defensie op verschillende scenario’s is voorbereid. Bij verstoringen van bijvoorbeeld het luchtruim of de bevoorrading kan Nederland binnen één tot twee dagen ondersteuning leveren via luchttransport, maritieme capaciteit en logistieke eenheden die al in de regio aanwezig zijn. “Bij zwaardere militaire scenario’s kom je in andere afwegingen terecht, maar die zien wij op dit moment niet als reëel”, stelt de minister.
Onzekere tijden
Naast zorgen over verdere economische en geopolitieke gevolgen, was er ook sprake van vreugde.
Venezolanen vierden ‘Venezuela libre’ op Plaza Simón Bolívar in Oranjestad op zaterdag (Foto Melissa Stamper)
Venezolanen verzamelden zich zaterdag op Plaza Simón Bolívar om ‘Venezuela libre’ te vieren. Op maandag kwamen zij daar opnieuw bijeen om landgenoten een hart onder de riem te steken in deze onzekere periode. “Er zijn veel gevoelens, veel onzekerheid en verwarring. Dit is een transitieproces. Het is nu tijd om als Venezolanen samen te komen, kalm te blijven en de focus te houden op het pad naar vrijheid en democratie. Dat is wat we willen: een vrij land,” zei één van de aanwezigen tegen lokale media 24ora.
